1095 — 1291 · AKDENİZ VE LEVANT
Haçlı Seferlerini
mekân ve vakalarla araştırın.
Büyük seferlerden yerel kuşatmalara, esaret ve fidyeden antlaşmalara uzanan olayları haritada keşfedin; kişi, dönem ve olay türüne göre çapraz okuyun.
Tam ekran haritayı aç134olay kaydı
117kişi
197yıllık kapsam
KARŞILAŞTIRMALI VAKA DİZİNİ
Araştırma alanı
Birden fazla ölçütü birlikte kullanın. Sonuçları kronolojik listede inceleyin; ayrıntı sayfasında araştırma eksenini ve başlıca kaynakları görün.
134 vaka gösteriliyor
Liste görünümü
Haritada incele ↗Bu ölçütlerde vaka bulunamadı.
Tarih aralığını genişletin veya filtrelerden birini kaldırın.
Tarihî mekân1095
Piacenza Konsili ve Bizans yardım talebi
I. Aleksios Komnenos'un elçileri, Papa II. Urbanus'un Piacenza'da topladığı konsilde Anadolu'daki Türk ilerleyişine karşı Batıdan askerî yardım istedi. Bu başvuru, aynı yılın sonundaki Clermont çağrısının en yakın arka planını oluşturdu.
Olay tasviri1095
Clermont Konsili ve sefer çağrısı
Papa II. Urbanus, Clermont Konsili'nin sonunda Doğu Hristiyanlarına yardım ve Kudüs'e silahlı yolculuk çağrısı yaptı. Konsil bu yolculuğa katılanlara kefaretlerinin yerine geçecek bir bağışlanma tanıdı; Birinci Haçlı Seferi bu çağrıyla başladı.
Olay tasviri1096
Ren havzası katliamları
1096 baharı ve yazında, Haçlı çağrısıyla harekete geçen bazı silahlı kafileler Ren boyundaki Yahudi cemaatlerine saldırdı. Speyer, Worms, Mainz ve Köln'de yüzlerce kişi öldürüldü, birçok kişi zorla vaftiz edildi.
Bağlamsal tasvir1096
Halkın Haçlı Seferi İstanbul'a ulaştı
Keşiş Pierre ve Gautier Sans-Avoir çevresindeki düzensiz kafileler Ağustos 1096'da Konstantinopolis'e ulaştı. Balkanlardaki taşkınlıklar nedeniyle I. Aleksios onları kısa sürede Boğaz'ın karşısına, Kibotos (Civetot) ordugâhına geçirdi.
Olay tasviri1096
Civetot bozgunu
Halkın Haçlı Seferi'nin Kibotos'tan (Civetot) çıkan ana gücü, 21 Ekim 1096'da İznik yolunda I. Kılıç Arslan'ın Selçuklu kuvvetlerinin pususuna düştü. Ordu dağıtıldı; hayatta kalanların bir kısmı esir alındı, bir kısmını Bizans gemileri kurtardı.
Bağlamsal tasvir10961097
Prenslerin orduları Konstantinopolis'te toplandı
1096 sonbaharından 1097 baharına kadar Haçlı prenslerinin orduları farklı yollardan Konstantinopolis'e ulaştı. I. Aleksios, liderlerden eski Bizans topraklarını geri vereceklerine dair yemin aldı; bu yemin özellikle Antakya meselesinde kalıcı bir anlaşmazlığa dönüştü.
Olay tasviri1097
İznik Kuşatması
Haçlı ordusu ve Bizans kuvvetleri, Anadolu Selçuklu başşehri İznik'i 14 Mayıs 1097'den itibaren kuşattı. I. Kılıç Arslan'ın kurtarma girişimi püskürtüldü ve şehir 19 Haziran'da Haçlı saldırısından önce gizli bir anlaşmayla Bizans'a teslim oldu.
Olay tasviri1097
Dorylaion Muharebesi
İznik'ten sonra iki kol hâlinde ilerleyen Haçlı ordusunun öncüsü, 1 Temmuz 1097'de Dorylaion (Eskişehir) yakınında I. Kılıç Arslan ve müttefiklerinin saldırısına uğradı. Öğleden sonra yetişen ikinci kolun müdahalesiyle Türk kuvvetleri geri çekildi ve Anadolu yolu açıldı.
Bağlamsal tasvir1097
Kilikya'da ana ordudan ayrılan kollar
Eylül 1097'de Ereğli'den sonra Tankred ve Baudouin de Boulogne ana ordudan ayrılarak Kilikya'ya girdi. Tarsus, Adana ve Misis'in denetimi için yürütülen bu harekât, Ermeni yerel güçleriyle ittifaklar kadar iki Latin lider arasında açık bir rekabet de doğurdu.
Olay tasviri1098
Antakya Kuşatması
Haçlı ordusu Ekim 1097'den itibaren Antakya'yı kuşattı. Ağır bir kıtlık kışından sonra şehir 3 Haziran 1098'de içeriden açılan bir kule yoluyla ele geçirildi; ardından Haçlılar Kürboğa'nın kurtarma ordusu tarafından kuşatıldı ve 28 Haziran'daki muharebede bu orduyu yendi.
Olay tasviri1098
Urfa Kontluğu'nun kuruluşu
Baudouin de Boulogne, Ermeni yönetici Toros'un daveti ve evlat edinmesiyle Şubat 1098'de Urfa'ya geldi. Toros'un bir ayaklanmada öldürülmesinden sonra 10 Mart 1098'de yönetimi devraldı ve Doğu'daki ilk Haçlı devleti olan Urfa Kontluğu'nu kurdu.
Bağlamsal tasvir1098
Antakya Prinkepsliği'nin kuruluşu
Antakya'nın alınmasından sonra Bohemund, şehrin Bizans'a iadesini reddederek kendi yönetimini kurdu. Raymond de Saint-Gilles ile süren anlaşmazlık 1099 başında Bohemund lehine sonuçlandı ve Antakya Prinkepsliği ayrı bir Haçlı devleti olarak şekillendi.
Tarihî mekân1098
Bari Konsili
Birinci Haçlı Seferi sürerken, Ekim 1098'de Papa II. Urbanus'un başkanlığında Bari'de toplanan konsil, Latin ve Grek kiliseleri arasındaki filioque anlaşmazlığını görüştü. Canterbury başpiskoposu Anselmus Latin görüşünü savundu; Bizans'la dinî yakınlaşma sınırlı kaldı.
Olay tasviri1099
Kudüs'ün ele geçirilmesi
Haçlı ordusu 7 Haziran 1099'da Kudüs önlerine geldi. Bir ay süren kuşatmadan sonra 15 Temmuz'da kuzey surlarından şehre girdi; Fâtımî valisi İftiharüddevle Davud Kulesi'ni teslim ederek çekilirken şehir halkının büyük bölümü öldürüldü.
Bağlamsal tasvir1099
Kudüs Krallığı'nın siyasî temeli
Kudüs'ün alınmasından bir hafta sonra, 22 Temmuz 1099'da Haçlı liderleri Godefroy de Bouillon'u şehrin yöneticisi seçti. Godefroy kral unvanı yerine “Kutsal Kabir'in Koruyucusu” unvanını kullandı; böylece Kudüs'te Latin yönetiminin temeli atıldı.
Olay tasviri1099
Askalân Muharebesi
Fâtımî veziri el-Efdal Şehinşah'ın Kudüs'ü geri almak için getirdiği ordu, 12 Ağustos 1099'da Askalân önlerinde Haçlıların ani saldırısıyla dağıtıldı. Zafer yeni kurulan Latin yönetimini ilk büyük tehditten kurtardı, ancak Askalân 1153'e kadar Fâtımî elinde kaldı.
Olay kişisi11001103
I. Bohemund'un esareti
Antakya prensi I. Bohemund, Ağustos 1100'de Malatya'ya yardıma giderken Danişmend Gümüştekin'in pususuna düştü ve esir alındı. Niksar'da yaklaşık üç yıl tutulan Bohemund, 1103 baharında yüksek bir fidye karşılığında serbest bırakıldı.
Olay kişisi1100
I. Baudouin Kudüs kralı oldu
Godefroy de Bouillon'un 1100'deki ölümünden sonra kardeşi Baudouin Urfa'dan Kudüs'e gelerek yönetimi devraldı. 25 Aralık 1100'de Beytüllahim'de Patrik Daimbert tarafından taç giydirilerek Kudüs'ün ilk Latin kralı oldu.
Tarihî mekân1101
Kaysâriye ve Akkâ'nın alınması
I. Baudouin, Ceneviz donanmasının desteğiyle 1101'de Arsûf ve Kaysâriye'yi, 1104'te de Akkâ'yı ele geçirdi. Bu fetihler Kudüs Krallığı'na Akdeniz'e açılan güvenli limanlar kazandırdı ve İtalyan denizci şehirlerinin krallıktaki ticari ayrıcalıklarının başlangıcı oldu.
Coğrafî kayıt1101
1101 Haçlı Seferi: Merzifon
Kudüs'ün alınmasının ardından Batıdan yola çıkan Lombard ağırlıklı büyük ordu, Bohemund'u kurtarmak için Anadolu'nun kuzeyine yöneldi. Ağustos 1101 başında Merzifon yakınlarında Kılıç Arslan, Danişmend Gümüştekin ve müttefiklerinin kuvvetlerince dağıtıldı.
Bağlamsal tasvir1101
Konya ve Ereğli'de 1101 ordularının dağıtılması
1101 seferine katılan Nevers kontu Guillaume'un ordusu ile Akitanya dükü IX. Guillaume ve Bavyera dükü Welf'in ordusu, Merzifon'dan ayrı yollardan Anadolu'ya girdi. Her iki ordu da Ağustos sonu ve Eylül 1101'de Konya–Ereğli hattında susuzluk ve Selçuklu saldırıları altında dağıldı.
Bağlamsal tasvir1101
Birinci Remle Muharebesi
Fâtımî veziri el-Efdal'in gönderdiği ordu, 7 Eylül 1101'de Remle yakınlarında I. Baudouin'in sayıca çok daha küçük kuvvetiyle karşılaştı. Ağır kayıplara rağmen Baudouin'in süvari hücumu Fâtımî ordusunu dağıttı ve Kudüs Krallığı'nın güney yaklaşımı korundu.
Bağlamsal tasvir1102
İkinci Remle Muharebesi
Mayıs 1102'de Remle yakınlarına gelen yeni Fâtımî ordusunu küçük bir kuvvet sanan I. Baudouin, yaklaşık iki yüz şövalyeyle saldırdı ve ağır bir yenilgiye uğradı. Kral kaçarak kurtuldu, ancak 1101 seferinden kalan birçok soylu öldü veya esir düştü.
Tarihî mekân1104
Harran Muharebesi
7 Mayıs 1104'te Harran yakınlarında Antakya ve Urfa'nın birleşik ordusu, Mardin beyi Sökmen ile Musul hâkimi Çökürmüş'ün kuvvetlerine yenildi. Urfa kontu II. Baudouin ve I. Joscelin esir düştü; Haçlıların Fırat'ın doğusuna doğru genişlemesi durdu.
Bağlamsal tasvir1105
Üçüncü Remle Muharebesi
27 Ağustos 1105'te Remle yakınlarında I. Baudouin, Fâtımî ordusu ile Dımaşk'tan gelen Türk okçularının birleşik kuvvetini yendi. Bu zafer, Mısır'ın Kudüs Krallığı'na karşı düzenlediği büyük kara seferleri döneminin fiilen sonu oldu.
Bağlamsal tasvir1109
Trablus'un alınması ve kontluğun kuruluşu
Raymond de Saint-Gilles'in 1102'de başlattığı Trablus kuşatması, oğlu Bertrand'ın Ceneviz donanmasıyla gelmesinden sonra 12 Temmuz 1109'da şehrin teslimiyle sonuçlandı. Trablus Kontluğu, Doğu'daki dördüncü ve son büyük Latin devleti olarak kuruldu.
Coğrafî kayıt11101113
Mevdûd'un Urfa seferleri
Büyük Selçuklu sultanı Muhammed Tapar'ın görevlendirdiği Musul atabegi Mevdûd, 1110–1113 arasında Urfa Kontluğu'na ve Frank topraklarına karşı tekrarlanan seferler düzenledi. Urfa alınamadı, ancak Fırat'ın doğusundaki Frank toprakları yıkıma uğradı ve Ermeni nüfusun önemli bir kısmı göç etmek zorunda kaldı.
Bağlamsal tasvir1115
Tell Dâniş Muharebesi
Antakya naibi Salernolu Roger, 14 Eylül 1115'te Tell Dâniş (Serdana) yakınlarında Büyük Selçuklu sultanının gönderdiği Bursuk b. Bursuk komutasındaki orduyu ani bir saldırıyla yendi. Zafer, kuzey Suriye'deki Frank varlığını birkaç yıl için güçlendirdi.
Olay kişisi1118
II. Baudouin Kudüs kralı oldu
I. Baudouin'in Nisan 1118'deki ölümünden sonra Kudüs baronları, kralın kardeşi Eustache yerine Urfa kontu Baudouin du Bourg'u tahta çıkardı. II. Baudouin'in seçimi, kuzeydeki Latin devletleriyle krallık arasındaki bağı güçlendirdi.
Bağlamsal tasvir1119
Kanlı Meydan Muharebesi
28 Haziran 1119'da Antakya naibi Salernolu Roger'in ordusu, Sarmada yakınlarında Mardin hâkimi İlgazi'nin kuvvetleri tarafından kuşatılarak neredeyse tamamen yok edildi. Roger muharebede öldü; Latin kaynaklar savaş alanını “Ager Sanguinis”, yani Kanlı Meydan olarak andı.
Tarihî mekân1120
Nablus Konsili
16 Ocak 1120'de Nablus'ta II. Baudouin ve Patrik Warmund'un başkanlığında toplanan konsil, Kudüs Krallığı için yirmi beş kanon kabul etti. Kanonlar kilise ondalığı, evlilik, cinsel suçlar, hırsızlık ve Latinlerle Müslümanlar arasındaki ilişkiler gibi konuları dünyevî cezalarla düzenledi.
Tarihî mekân11221124
Belek'in esir alma seferleri
Artuklu beyi Belek Gazi, Eylül 1122'de Urfa kontu I. Joscelin'i, Nisan 1123'te de Kudüs kralı II. Baudouin'i esir aldı. Harput kalesinde tutulan esirlerin Ermeni yardımıyla giriştiği ayaklanma bastırıldı; kral, Belek'in 1124'teki ölümünden sonra fidyeyle serbest kaldı.
Tarihî mekân1123
I. Lateran Konsili
Papa II. Calixtus'un Mart 1123'te Roma'da topladığı I. Lateran Konsili, Yatırım Kavgası'nı sona erdiren Worms Konkordatosu'nu onayladı. Konsil ayrıca Kudüs'e veya İspanya'ya sefer için haç alanların ayrıcalıklarını teyit eden bir kanon kabul etti.
Tarihî mekân1124
Sûr'un fethi
Kral II. Baudouin esirken, Kudüs Krallığı Venedik donanmasının desteğiyle Şubat 1124'te Sûr'u karadan ve denizden kuşattı. Beş ay süren kuşatmadan sonra şehir 7 Temmuz 1124'te anlaşmayla teslim oldu; Venedik şehrin üçte birini ve geniş ticari ayrıcalıklar aldı.
Bağlamsal tasvir1129
Troyes Konsili ve Tapınak Şövalyeleri
13 Ocak 1129'da Troyes'da toplanan konsil, Hugues de Payens'in kurduğu Tapınak Şövalyeleri kardeşliğini resmen tanıdı ve ona bir kural (regula) verdi. Bernard de Clairvaux'nun desteğiyle askerî hizmeti manastır yaşamıyla birleştiren ilk askerî tarikat Batı kilisesinde kurumsallaştı.
Bağlamsal tasvir1129
Dımaşk Seferi
Kasım 1129'da II. Baudouin, Batı'dan gelen yeni askerlerle Dımaşk'ı ele geçirmek için sefere çıktı. Şehir içindeki Bâtınîlerle yapılan gizli anlaşmanın açığa çıkması, erzak toplayan birliklerin yenilmesi ve şiddetli yağmurlar nedeniyle sefer sonuçsuz kaldı.
Bağlamsal tasvir1131
Foulques ve Melisende dönemi başladı
II. Baudouin'in Ağustos 1131'deki ölümünden sonra kızı Melisende ve kocası Anjou kontu Foulques, 14 Eylül 1131'de Kutsal Kabir Kilisesi'nde birlikte taç giydi. Foulques'un tek başına yönetme çabası 1134'te krizle sonuçlandı ve Melisende'nin yönetimdeki payı belirginleşti.
Bağlamsal tasvir1137
Montferrand teslimi
Ağustos 1137'de İmâdeddin Zengî, Humus yakınlarındaki Montferrand (Bârin) kalesini kuşattı ve yardıma gelen Kudüs kralı Foulques'un ordusunu yenerek kaleye kapanmaya zorladı. Kral ve yanındakiler, kalenin teslimi ve yüklü bir fidye karşılığında serbest bırakıldı.
Bağlamsal tasvir1138
Bizans imparatoru Antakya'da
Bizans imparatoru II. Ioannes Komnenos, 1137'de Antakya'yı kuşatarak prens Raymond de Poitiers'i bağlılık yemini etmeye zorladı. 1138 baharında Frank liderlerle birlikte Şeyzer'e sefer düzenledi; ancak Latinlerin isteksizliği nedeniyle sefer sınırlı sonuçla bitti ve imparator Antakya'dan ayrıldı.
Tarihî mekân1139
II. Lateran Konsili
Papa II. Innocentius'un Nisan 1139'da topladığı II. Lateran Konsili, Anakletus ayrılığından sonra kilise birliğini yeniden kurmayı ve ruhban disiplinini sıkılaştırmayı amaçladı. Konsil yeni bir sefer ilan etmedi, ancak Haçlı çağında kilise hukukunun genel çerçevesini güçlendiren kanonlar kabul etti.
Tarihî mekân1144
Urfa'nın Zengî tarafından fethi
Kont II. Joscelin şehirden uzaktayken İmâdeddin Zengî, Kasım 1144'te Urfa'yı kuşattı. Lağımlarla çökertilen surlardan 24 Aralık'ta şehre girildi ve iç kale iki gün sonra teslim oldu. İlk Haçlı devletinin merkezinin düşmesi İkinci Haçlı Seferi'ni doğurdu.
Bağlamsal tasvir1145
İkinci Haçlı Seferi çağrısı
Papa III. Eugenius, Urfa'nın düşüşüne cevap olarak 1 Aralık 1145'te Fransa kralı VII. Louis'ye hitaben Quantum praedecessores fermanını yayımladı. Ferman yeni bir sefer çağrısı yaptı ve katılanlara günah bağışı, ailelerinin ve mallarının korunması ile borç faizinden muafiyet gibi ayrıcalıklar tanıdı.
Tarihî mekân1146
Vézelay Kurultayı ve İkinci Sefer vaazı
31 Mart 1146 Paskalya günü Vézelay'da Bernard de Clairvaux, Kral VII. Louis ve büyük bir kalabalık önünde İkinci Haçlı Seferi'ni vaaz etti. Kral, Kraliçe Eleanor ve Fransız aristokrasisinin önemli bir bölümü burada haç aldı.
Olay tasviri1146
Urfa'nın ikinci kez alınması
Zengî'nin Eylül 1146'daki ölümünden sonra II. Joscelin, Ermeni halkın desteğiyle Ekim 1146'da Urfa'ya girdi, ancak iç kaleyi alamadı. Kısa sürede gelen Nûreddin Zengî Frankları ve onlarla kaçmaya çalışan halkı bozguna uğrattı; şehrin Hristiyan nüfusu büyük kayıplar verdi.
Tarihî mekân1147
Étampes Meclisi ve sefer güzergâhı
Şubat 1147'de VII. Louis'nin Étampes'ta topladığı meclis, İkinci Haçlı Seferi'nin Macaristan ve Bizans üzerinden kara yoluyla yapılmasına karar verdi. Kralın yokluğunda Fransa'nın yönetimi Saint-Denis başrahibi Suger ile Vermandois kontu Raoul'e bırakıldı.
Bağlamsal tasvir11471149
İkinci Haçlı Seferi
Urfa'nın düşüşü üzerine başlayan İkinci Haçlı Seferi'nde III. Konrad ve VII. Louis'nin orduları ayrı ayrı doğuya ilerledi ve Anadolu'da ağır kayıplar verdi. Levant'ta Urfa yerine Dımaşk hedeflendi ve Temmuz 1148'deki kuşatma başarısız oldu. Aynı dönemde İberya'da Lizbon alındı.
Olay tasviri1147
Dorylaion'da Alman ordusunun yenilgisi
III. Konrad'ın Alman ordusu, Ekim 1147'de İznik'ten Konya yönüne ilerlerken Dorylaion (Eskişehir) yakınlarında erzaksız ve yorgun kaldı. Sultan I. Mesud'un süvarilerinin tekrarlanan saldırıları ordunun büyük kısmını yok etti ve Konrad İznik'e geri çekildi.
Olay tasviri1148
Honaz Dağı geçişi
VII. Louis'nin Fransız ordusu, Ocak 1148 başında Honaz Dağı (Cadmus) geçidinde öncü kolun emre uymayarak ilerlemesi sonucu ikiye bölündü. Selçuklu kuvvetleri savunmasız kalan ana kolu ağır kayıplarla dağıttı; kral güçlükle kurtuldu.
Tarihî mekân1148
Akka Konsili
24 Haziran 1148'de Akkâ yakınlarındaki Palmarea'da III. Konrad, VII. Louis, genç Kral III. Baudouin, Kraliçe Melisende ve Kudüs baronları İkinci Haçlı Seferi'nin hedefini görüştü. Toplantı, Kudüs Krallığı'nın zaman zaman müttefiki olan Dımaşk'a saldırma kararı aldı.
Olay tasviri1148
Dımaşk Kuşatması
İkinci Haçlı Seferi'nin orduları 24 Temmuz 1148'de Dımaşk'ı batısındaki bahçeler üzerinden kuşattı. Muînüddin Üner'in direnişi ve Nûreddin ile Seyfeddin'in yardıma gelme ihtimali karşısında ordu doğu tarafa geçti; dört gün sonra kuşatma kaldırıldı.
Olay tasviri1149
İnâb Muharebesi
29 Haziran 1149'da İnâb kalesi yakınlarında Nûreddin, Antakya prensi Raymond de Poitiers ile müttefiki Ali b. Vefâ'nın kuvvetlerini kuşatarak yok etti. Raymond ve Ali muharebede öldü; Nûreddin Antakya topraklarında Akdeniz kıyısına kadar ilerledi.
Olay kişisi1150
II. Joscelin'in esareti
Urfa'nın son kontu II. Joscelin, 1150 baharında Antakya'ya giderken Nûreddin'in Türkmen müttefiklerince yakalandı. Halep'te gözleri kör edilerek hapsedildi ve 1159'da esarette öldü; kontluğun geri kalan kaleleri kısa sürede Bizans'a satıldı veya el değiştirdi.
Olay tasviri1153
Askalân Kuşatması
Kral III. Baudouin, Fâtımî Mısır'ın Filistin'deki son kalesi Askalân'ı Ocak 1153'te kuşattı. Yaklaşık yedi ay süren kuşatma Ağustos 1153'te şehrin anlaşmayla teslimiyle sonuçlandı ve Kudüs Krallığı'nın güney sınırı Mısır'a doğru açıldı.
Bağlamsal tasvir1154
Nûreddin Dımaşk'ı aldı
Nûreddin, Nisan 1154'te Dımaşk'ı Mücîrüddin Abak'tan alarak Halep ile Dımaşk'ı tek yönetim altında birleştirdi. Şehir halkının bir kısmının desteğiyle gerçekleşen bu ele geçirme, Haçlı devletlerinin karşısında güçlü ve birleşik bir Suriye merkezi oluşturdu.
Bağlamsal tasvir1158
Bizans–Frank yakınlaşması
Bizans imparatoru I. Manuel Komnenos, 1158'de Kilikya'ya gelerek Kıbrıs'ı yağmalayan Antakya prensi Renaud de Châtillon'u huzurunda boyun eğmeye zorladı. Nisan 1159'da Antakya'ya törenle girdi; ardından Nûreddin'le yapılan anlaşmayla binlerce Latin esir serbest bırakıldı.
Olay kişisi11601176
Renaud de Châtillon'un uzun esareti
Antakya prensi Renaud de Châtillon, 1160 sonunda Maraş çevresinde düzenlediği bir yağma akını dönüşünde Halep valisi Mecdüddin'in kuvvetlerince yakalandı. Yaklaşık on altı yıl Halep kalesinde tutulduktan sonra 1176'da yüksek bir fidyeyle serbest bırakıldı.
Coğrafî kayıt11631169
Haçlı–Zengî Mısır seferleri
1163–1169 yılları arasında Kudüs kralı I. Amaury ile Nûreddin'in komutanı Şîrkûh, zayıflamış Fâtımî Mısır'ı üzerinde nüfuz kurmak için birkaç kez karşı karşıya geldi. Mücadele, Ocak 1169'da Şîrkûh'un vezir olmasıyla Nûreddin tarafının kazancıyla sonuçlandı.
Olay kişisi1164
Hârim Muharebesi
Nûreddin'in kuşattığı Hârim kalesine yardıma gelen Antakya, Trablus, Bizans ve Ermeni müttefik ordusu, 12 Ağustos 1164'te ağır bir yenilgiye uğradı. III. Bohemund, III. Raymond, Konstantinos Kalamanos ve Joscelin III gibi önde gelen kişiler esir düştü.
Bağlamsal tasvir1169
Selâhaddin Fâtımî veziri oldu
Şîrkûh'un Mart 1169'da ölümünden sonra yeğeni Selâhaddin Yûsuf, 26 Mart 1169'da Fâtımî halifesi el-Âdıd tarafından vezir atandı. Başlangıçta hem Fâtımî halifesine hem de Nûreddin'e bağlı görünen Selâhaddin, kısa sürede Mısır'da kendi iktidarını kurdu.
Bağlamsal tasvir1171
Fâtımî hilâfetinin sona ermesi
Eylül 1171'de Selâhaddin, Kahire'de Cuma hutbesini Abbâsî halifesi el-Müstazî adına okuttu. Birkaç gün sonra son Fâtımî halifesi el-Âdıd öldü; böylece iki yüzyıllık İsmâilî Fâtımî hilâfeti sona erdi ve Mısır Sünnî Abbâsî düzenine bağlandı.
Bağlamsal tasvir1174
Nûreddin ve I. Amaury'nin ölümü; Selâhaddin'in Dımaşk'a girişi
1174'te önce Nûreddin (15 Mayıs), ardından Kudüs kralı I. Amaury (11 Temmuz) öldü. Her iki tarafta da genç varisler ve naiplik çekişmeleri baş gösterirken Selâhaddin, Ekim 1174'te Dımaşk'a girerek Nûreddin'in mirasını kendi yönetiminde toplamaya başladı.
Olay tasviri1177
Montgisard Muharebesi
25 Kasım 1177'de on altı yaşındaki Kudüs kralı IV. Baudouin, Remle yakınlarındaki Montgisard'da Selâhaddin'in Mısır'dan gelen ordusunu ani bir saldırıyla bozguna uğrattı. Selâhaddin güçlükle kaçarak Mısır'a döndü; zafer krallığa birkaç yıllık bir nefes aldırdı.
Tarihî mekân1179
III. Lateran Konsili
Papa III. Alexander'in Mart 1179'da topladığı III. Lateran Konsili, papa seçiminde üçte iki çoğunluk kuralını getirdi ve kilise disiplinine dair kanonlar kabul etti. Konsil ayrıca Müslümanlara silah ve gemi malzemesi satışını yasakladı ve Güney Fransa'daki “sapkınlara” karşı savaşanlara Haçlı benzeri ayrıcalıklar tanıdı.
Bağlamsal tasvir1179
Merc-i Uyûn Muharebesi
10 Haziran 1179'da Litani vadisindeki Merc-i Uyûn'da, Selâhaddin'in akıncılarını kovalayarak dağılan Frank ordusu ani bir karşı saldırıyla yenildi. Tapınakçı üstadı Odo de Saint-Amand ve İbelinli Baudouin gibi önde gelen kişiler esir düştü; IV. Baudouin güçlükle kurtuldu.
Bağlamsal tasvir1179
Ya‘kūb Geçidi Kalesi'nin yıkılması
IV. Baudouin'in Ürdün nehri üzerindeki Ya'kub Geçidi'nde Tapınakçılara inşa ettirdiği Chastellet kalesi, Ağustos 1179'da Selâhaddin tarafından kuşatıldı. Lağımlarla çökertilen kale 29–30 Ağustos'ta düştü; savunucular öldürüldü veya esir alındı ve kale yıkıldı.
Coğrafî kayıt11821183
Renaud'nun Kızıldeniz seferi
Renaud de Châtillon, 1182–1183 kışında parçalar hâlinde kara yoluyla taşıttığı gemileri Akabe Körfezi'nde denize indirdi. Akıncılar Kızıldeniz kıyısındaki limanlara, ticaret ve hac gemilerine saldırdı; Eyyûbî amirali Hüsâmeddin Lü'lü' komutasındaki donanma seferi durdurdu.
Bağlamsal tasvir1183
Halep Selâhaddin'in hâkimiyetine girdi
Selâhaddin, Haziran 1183'te Halep'i Zengî hanedanından II. İmâdeddin Zengî ile yaptığı bir anlaşmayla, şehri Sincar ve çevresindeki topraklarla değiş tokuş ederek aldı. Mısır, Dımaşk ve Halep'in aynı yönetimde birleşmesi Haçlı devletlerini kuşatan güçlü bir cephe oluşturdu.
Bağlamsal tasvir1185
Kudüs Krallığı ile ateşkes
IV. Baudouin'in 1185'teki ölümünden sonra naip Trablus kontu III. Raymond, kuraklık ve kıtlık karşısında Selâhaddin'le dört yıllık bir ateşkes yaptı. Ateşkes ticaret ve yolculuk için kısa bir istikrar sağladı; ancak 1186'daki veraset krizi ve Renaud'nun kervan baskını bu düzeni bozdu.
Tarihî mekân1186
Kerek kervan baskını
1186 sonunda veya 1187 başında Kerek senyörü Renaud de Châtillon, ateşkese rağmen Mısır'dan Dımaşk'a giden büyük bir kervana saldırdı. Tüccarları ve malları Kerek'e götüren Renaud, Selâhaddin'in ve Kral Guy'ın iade taleplerini reddetti; bu olay Selâhaddin'in savaş ilanının doğrudan gerekçesi oldu.
Olay tasviri1187
Hıttîn Muharebesi
Selâhaddin, 3–4 Temmuz 1187'de Taberiye yakınındaki Hıttîn'de Kudüs Krallığı'nın ana ordusunu susuzluk ve yangınla yıprattıktan sonra yok etti. Kral Guy de Lusignan esir alındı, Renaud de Châtillon öldürüldü ve Hakiki Haç ele geçirildi; krallığın savunma gücü tek bir günde çöktü.
Olay tasviri1187
Kudüs'ün Selâhaddin'e teslimi
Selâhaddin 20 Eylül 1187'de Kudüs'ü kuşattı. Surlarda gedik açılmasının ardından İbelinli Balian'ın yürüttüğü görüşmeler sonucunda şehir 2 Ekim'de anlaşmayla teslim oldu. Latin halkın şehirden çıkışı kişi başına belirlenen fidyeye bağlandı; fidye ödeyemeyenlerin bir kısmı serbest bırakıldı, bir kısmı esir edildi.
Bağlamsal tasvir1187
Üçüncü Haçlı Seferi çağrısı
Papa VIII. Gregorius, Hıttîn yenilgisi ve Kudüs'ün kaybı haberleri üzerine 29 Ekim 1187'de Audita tremendi fermanını yayımladı. Ferman yenilgiyi Hristiyanların günahlarına bağladı, tövbe ve oruç çağrısı yaptı ve yeni bir sefere katılanlara geniş ayrıcalıklar tanıdı.
Olay tasviri11871188
Sûr savunması
Hıttîn'den birkaç gün sonra deniz yoluyla Sûr'a ulaşan Conrad de Montferrat, şehrin savunmasını üstlendi. Selâhaddin'in Kasım 1187'de başlayan kuşatması, Conrad'ın gemilerinin Aralık sonunda Müslüman donanmasını yenmesiyle başarısız oldu ve Sûr, Latinlerin elinde kalan en önemli kıyı şehri oldu.
Tarihî mekân1188
Mainz Kurultayı ve Üçüncü Sefer yemini
27 Mart 1188'de Mainz'da toplanan ve “İsa'nın Meclisi” (Curia Christi) olarak anılan imparatorluk meclisinde Friedrich Barbarossa, oğlu Friedrich ve çok sayıda Alman soylusu haç aldı. Meclis, Alman ordusunun Macaristan ve Bizans üzerinden kara yoluyla ilerlemesine ve katılım için maddî yeterlilik şartına karar verdi.
Bağlamsal tasvir11891192
Üçüncü Haçlı Seferi
Kudüs'ün 1187'de kaybı üzerine başlayan Üçüncü Haçlı Seferi'ne Friedrich Barbarossa, Fransa kralı II. Philippe Auguste ve İngiltere kralı Aslan Yürekli Richard katıldı. Barbarossa yolda öldü; sefer Akkâ'yı aldı ve kıyı şeridini geri kazandı, ancak Kudüs alınmadan 1192 Yafa Antlaşması ile sona erdi.
Olay tasviri11891191
Akka Kuşatması
Kral Guy de Lusignan'ın Ağustos 1189'da başlattığı Akkâ kuşatması, Selâhaddin'in kuşatanları dışarıdan kuşatmasıyla iki yıl süren bir yıpratma savaşına dönüştü. II. Philippe ve I. Richard'ın 1191'de gelmesinin ardından şehir 12 Temmuz 1191'de şartlı olarak teslim oldu.
Olay kişisi1190
Friedrich Barbarossa'nın ölümü
Alman imparatoru Friedrich Barbarossa, Mayıs 1190'da Konya'yı aldıktan sonra Toros dağlarını aşarak Kilikya'ya indi. 10 Haziran 1190'da Silifke yakınında Göksu (Saleph) nehrini geçerken boğuldu; ordusunun büyük kısmı dağıldı ve yalnızca küçük bir birlik Akkâ'ya ulaşabildi.
Coğrafî kayıt1191
Kıbrıs'ın Richard tarafından fethi
Mayıs 1191'de Akkâ'ya giderken fırtınaya yakalanan Richard'ın gemilerinden bazıları Kıbrıs kıyısına sürüklendi. Adanın kendini imparator ilan etmiş yöneticisi Isaakios Komnenos'un kazazedelere kötü davranması üzerine Richard adayı birkaç hafta içinde fethetti; Kıbrıs daha sonra kalıcı bir Latin krallığına dönüştü.
Olay tasviri1191
Akka esirlerinin öldürülmesi
Akkâ'nın teslim şartlarının yerine getirilmesinde yaşanan gecikme üzerine Richard, 20 Ağustos 1191'de Ayyâdiye tepesi yakınlarında yaklaşık 2.600–3.000 Müslüman esirin Haçlı ordusunun önünde öldürülmesini emretti. Olay, Haçlı Seferleri'nin en tartışmalı esir uygulamalarından biri oldu.
Olay tasviri1191
Arsûf Muharebesi
Akkâ'dan güneye, Yafa'ya doğru kıyı boyunca ilerleyen Richard'ın ordusu, 7 Eylül 1191'de Arsûf yakınlarında Selâhaddin'in büyük saldırısına uğradı. Sıkı düzenini koruyan ordu, Hospitalierlerin erken hücumunun ardından genel bir karşı saldırıyla Selâhaddin'i geri çekilmeye zorladı.
Bağlamsal tasvir1192
Kıbrıs Latin Krallığı'nın kuruluşu
Aslan Yürekli Richard'ın 1191'de fethettiği Kıbrıs, 1192'de Kudüs tahtını kaybeden Guy de Lusignan'a devredildi. Guy'ın kardeşi Aimery 1197'de kral unvanını aldı; böylece Lusignan hanedanının yönettiği ve 1489'a kadar süren Kıbrıs Latin Krallığı doğdu.
Olay tasviri1192
Yafa Muharebesi ve barış antlaşması
Temmuz 1192'de Selâhaddin Yafa'yı ani bir saldırıyla aldı; Richard deniz yoluyla gelerek şehri geri aldı ve 5 Ağustos'ta çok az sayıda şövalyeyle ordugâhını savundu. Taraflar 2 Eylül 1192'de Yafa Antlaşması'nı imzaladı: Kıyı şeridi Franklarda kaldı, Kudüs Müslüman yönetiminde kaldı ve hacılara serbest ziyaret hakkı tanındı.
Bağlamsal tasvir1193
Selâhaddin'in ölümü
Selâhaddin Eyyûbî, Yafa Antlaşması'ndan yaklaşık altı ay sonra, 4 Mart 1193'te Dımaşk'ta hastalanarak öldü. Toprakları oğulları ve kardeşi el-Âdil arasında paylaşıldı; aile içi çekişmeler sonunda el-Âdil Eyyûbî topraklarının büyük bölümünü yeniden birleştirdi.
Bağlamsal tasvir11971198
Alman Haçlı Seferi
İmparator VI. Heinrich'in hazırladığı Alman Haçlı Seferi'nin birlikleri 1197 sonbaharında Akkâ'ya ulaştı. Beyrut ve Sayda kıyısını geri aldılar, ancak Tibnin (Toron) kalesini kuşatırken imparatorun Eylül 1197'de Sicilya'da öldüğü haberi geldi ve sefer 1198 başında dağıldı.
Tarihî mekân1197
Alman Haçlılarının Beyrut'u alması
1197 Alman Haçlı Seferi'nin kuvvetleri, Ekim 1197'de Beyrut'a doğru ilerlediğinde şehrin Eyyûbî garnizonu şehri boşalttı. Haçlılar 24 Ekim civarında Beyrut'u savaşmadan aldı; şehir yeniden Latin yönetimine geçti ve sonradan İbelin ailesinin elinde önemli bir senyörlük oldu.
Belge1198
Töton Şövalyeleri askerî tarikata dönüştü
1190'da Akkâ kuşatmasında Alman hacılar için kurulan hastane kardeşliği, Mart 1198'de Akkâ'da yapılan bir törenle askerî bir tarikata dönüştürüldü. Papa III. Innocentius'un 1199'daki onayıyla Töton Şövalyeleri, Tapınakçılar ve Hospitalierler gibi kalıcı bir askerî-dinî örgüt oldu.
Bağlamsal tasvir1198
Dördüncü Haçlı Seferi çağrısı
Papa III. Innocentius, Ağustos 1198'de Post miserabile fermanıyla yeni bir Doğu seferi ilan etti. Papalığın yöneteceği bir sefer olarak tasarlanan girişim başlangıçta Mısır'ı hedefledi, ancak Venedik'le yapılan taşıma sözleşmesi ve Bizans'taki hanedan mücadelesi onu Konstantinopolis'e yöneltti.
Olay tasviri1202
Zara'nın yağmalanması
Dördüncü Haçlı Seferi ordusu, Venedik'e olan taşıma borcunu ödeyemeyince Doç Enrico Dandolo'nun önerisiyle Adriyatik kıyısındaki Hristiyan şehri Zara'yı (Zadar) kuşattı. Şehir 24 Kasım 1202'de teslim oldu ve yağmalandı; papa saldırıya katılanları aforoz etti.
Bağlamsal tasvir1203
Konstantinopolis'in ilk kez ele geçirilmesi
Dördüncü Haçlı Seferi ordusu ve Venedik donanması, Temmuz 1203'te Galata kulesini alıp Haliç zincirini kırdı. 17 Temmuz'daki saldırının ardından İmparator III. Aleksios kaçtı; kör edilmiş eski imparator II. Isaakios ile oğlu IV. Aleksios tahta çıkarıldı.
Olay tasviri1204
İstanbul'un işgali ve yağmalanması
Dördüncü Haçlı Seferi ordusu ve Venedikliler, 12 Nisan 1204'te ikinci kez saldırarak Konstantinopolis'i ele geçirdi. Üç gün süren yağmada şehrin kiliseleri, sarayları ve evleri talan edildi; çok sayıda sanat eseri ve kutsal emanet Batı'ya götürüldü.
Bağlamsal tasvir1204
Latin İmparatorluğu'nun kuruluşu
Konstantinopolis'in alınmasından sonra seçim kurulu, Flandre kontu Baudouin'i Latin imparatoru seçti; Baudouin 16 Mayıs 1204'te Ayasofya'da taç giydi. Partitio Romaniae ile Bizans toprakları imparator, Venedik ve sefer liderleri arasında paylaşıldı.
Bağlamsal tasvir1205
Edirne Muharebesi
14 Nisan 1205'te Edirne önlerinde Bulgar çarı Kaloyan'ın ordusu, Latin imparatoru Baudouin'in kuvvetlerini Kuman süvarilerinin sahte ricat taktiğiyle tuzağa düşürdü. Latin ordusu yenildi, Blois kontu Louis öldü ve Baudouin esir alınarak bir daha geri dönmedi.
Olay tasviri1212
Çocuk Haçlı Seferi
1212 yazında Fransa'da Cloyes'lu Étienne ve Rheinland'de Kölnlü Nicholas çevresinde toplanan genç ve yoksul kalabalıklar, Kudüs'ü kurtarmak için yola çıktı. Hareket Akdeniz limanlarına ulaştığında dağıldı; katılımcıların çoğu geri döndü, bir kısmı yollarda öldü veya kayboldu.
Tarihî mekân1215
IV. Lateran Konsili ve Beşinci Sefer planı
Papa III. Innocentius'un Kasım 1215'te topladığı IV. Lateran Konsili, Ortaçağ'ın en kapsamlı kilise toplantısı oldu. Konsil, kilise reformu kanonlarının yanı sıra Ad liberandam kararıyla yeni bir Haçlı seferinin 1 Haziran 1217'de başlamasını ve ruhbandan özel vergi toplanmasını kararlaştırdı.
Bağlamsal tasvir1217
Beşinci Haçlı Seferi orduları Akka'da
Beşinci Haçlı Seferi'nin ilk orduları, Macar kralı II. András ve Avusturya dükü VI. Leopold önderliğinde 1217 sonbaharında Akkâ'ya ulaştı. Celîle ve Ürdün vadisinde düzenlenen seferler ve Tabor Dağı'na yapılan saldırı kesin bir sonuç vermedi; András 1218 başında geri döndü ve hedef Mısır'a çevrildi.
Olay tasviri12181219
Dimyat'ın ele geçirilmesi
Beşinci Haçlı Seferi ordusu Mayıs 1218'de Nil deltasındaki Dimyat'ı kuşattı. Zincir kulesinin Ağustos 1218'de alınmasından sonra kuşatma bir buçuk yıl sürdü; açlık ve salgınla zayıflayan şehir 5 Kasım 1219'da ele geçirildi.
Coğrafî kayıt1221
Beşinci Sefer ordusunun teslimi
Temmuz 1221'de Kardinal Pelagius'un önderliğinde Kahire'ye doğru ilerleyen Beşinci Haçlı Seferi ordusu, Nil'in taşması ve Eyyûbî kuvvetlerinin açtığı setlerle Mansûre yakınlarında kuşatıldı. Ordu Ağustos sonunda teslim oldu; Dimyat iade edildi, sekiz yıllık bir ateşkes yapıldı ve esirler karşılıklı serbest bırakıldı.
Tarihî mekân1223
Ferentino toplantısı ve Altıncı Sefer planı
Mart 1223'te Ferentino'da Papa III. Honorius, imparator II. Friedrich, Kudüs kralı Jean de Brienne ve Töton üstadı Hermann von Salza bir araya geldi. Toplantıda Friedrich'in Kudüs tahtının varisi Isabelle ile evlenmesi kararlaştırıldı ve imparatorun seferi 1225'e ertelendi.
Bağlamsal tasvir1227
II. Friedrich'in aforoz edilmesi
II. Friedrich, Eylül 1227'de Brindisi'den Doğu'ya doğru yola çıktıktan kısa süre sonra hastalanarak geri döndü. Papa IX. Gregorius, bunu imparatorun yıllardır ertelediği sefer yemininin yeni bir ihlali saydı ve 29 Eylül 1227'de onu aforoz etti.
Bağlamsal tasvir12281229
Altıncı Haçlı Seferi
Aforozlu imparator II. Friedrich, 1228'de Kıbrıs üzerinden Akkâ'ya ulaştı. Büyük bir savaş yapmadan el-Melikü'l-Kâmil ile yürüttüğü görüşmeler sonucunda Şubat 1229'da Yafa Antlaşması imzalandı ve Kudüs, Beytüllahim ve Nâsıra on yıllığına Latinlere bırakıldı.
Olay tasviri1229
Yafa Antlaşması
18 Şubat 1229'da II. Friedrich ile Eyyûbî sultanı el-Melikü'l-Kâmil arasında imzalanan Yafa Antlaşması, Kudüs'ü, Beytüllahim'i ve Nâsıra'yı kıyıya uzanan bir koridorla birlikte on yıllığına Franklara bıraktı. Haram-ı Şerif ise Müslümanların yönetiminde kaldı.
Bağlamsal tasvir12311243
Lombardlar Savaşı
1229–1243 yılları arasında II. Friedrich'in Doğu'daki temsilcileri ile Beyrutlu Jean d'Ibelin önderliğindeki yerel aristokrasi, Kıbrıs ve Kudüs Krallığı'nın yönetimi için savaştı. Kaynaklarda “Lombardlar Savaşı” olarak anılan mücadele, imparatorluk yönetiminin 1243'te Sûr'un alınmasıyla sona ermesiyle bitti.
Bağlamsal tasvir12391241
Baronlar Haçlı Seferi
1239–1241 yıllarında Navarra kralı ve Champagne kontu IV. Thibaut ile ardından Cornwall kontu Richard'ın yönettiği Haçlı seferi, Gazze'de ağır bir yenilgiye uğradı. Ancak liderler Eyyûbî hükümdarları arasındaki rekabeti kullanarak yaptıkları antlaşmalarla Kudüs Krallığı'nın sınırlarını 1187'den beri görülmemiş ölçüde genişletti.
Coğrafî kayıt1244
Kudüs'ün Hârezmliler tarafından alınması
Mısır sultanı es-Sâlih Eyyûb'un davetiyle Suriye'ye gelen Hârezmli kuvvetler, Temmuz 1244'te Kudüs'e girdi. Şehrin kalesi 23 Ağustos'ta teslim oldu; şehirden ayrılan Hristiyan halkın büyük kısmı yolda öldürüldü ve Kutsal Kabir Kilisesi yağmalandı. Kudüs bu tarihten sonra bir daha Latin yönetimine geçmedi.
Tarihî mekân1244
Gazze / La Forbie Muharebesi
17–18 Ekim 1244'te Gazze yakınlarındaki Hırbiye'de (La Forbie), Kudüs Krallığı ile Dımaşk, Humus ve Kerek'ten oluşan ittifak ordusu, Mısır ordusu ve Hârezmli müttefikleri tarafından ağır bir yenilgiye uğratıldı. Frank ordusu büyük ölçüde yok oldu; Jaffa kontu Gautier de Brienne esir alındı.
Olay tasviri1245
I. Lyon Konsili ve Yedinci Sefer çağrısı
Papa IV. Innocentius'un 1245 yazında Lyon'da topladığı konsil, imparator II. Friedrich'i tahttan indirdi ve Kudüs'ün kaybına cevap olarak yeni bir Haçlı seferi ilan etti. Fransa kralı IX. Louis'nin yöneteceği Yedinci Sefer için ruhban gelirlerinden vergi toplanmasına karar verildi.
Bağlamsal tasvir1248
IX. Louis'nin Kıbrıs'a gelişi
IX. Louis, Ağustos 1248'de Aigues-Mortes'tan yola çıkarak 17 Eylül 1248'de Kıbrıs'ın Limasol limanına ulaştı. Ordu kışı Kıbrıs'ta geçirdi; bu dönemde erzak toplandı, gemiler hazırlandı, Moğol elçileri kabul edildi ve seferin hedefi olarak Dimyat belirlendi.
Olay tasviri1249
IX. Louis'nin Dimyat'ı alması
IX. Louis'nin ordusu 5 Haziran 1249'da Dimyat yakınlarında karaya çıktı ve kumsaldaki Eyyûbî kuvvetlerini geri çekilmeye zorladı. Komutan Fahreddin'in çekilmesi üzerine garnizon ve halk da şehri terk etti; Haçlılar 6 Haziran'da Dimyat'ı savaşmadan aldı.
Olay tasviri1250
Mansûre ve Fâriskûr'da IX. Louis'nin esareti
IX. Louis'nin ordusu Şubat 1250'de Mansûre önlerinde nehri geçti; ancak kralın kardeşi Artois kontu Robert'in şehre düşüncesizce dalması ağır kayıplara yol açtı. Uzun bir yıpratma ve salgından sonra geri çekilen ordu Nisan 1250'de Fâriskûr'da kuşatıldı; Louis esir alındı ve Dimyat'ın iadesi ile büyük bir fidye karşılığında serbest bırakıldı.
Bağlamsal tasvir1250
Mısır'da Memlük iktidarının başlangıcı
Mayıs 1250'de Bahriyye Memlükleri, Eyyûbî sultanı Turanşah'ı öldürdü. Kısa bir süre es-Sâlih Eyyûb'un dul eşi Şecerüddür sultan olarak tanındı; ardından emir İzzeddin Aybek ile evlenerek iktidarı ona bıraktı. Böylece Mısır'da Eyyûbî yönetimi sona erdi ve Memlük Sultanlığı dönemi başladı.
Bağlamsal tasvir1254
IX. Louis Levant'tan ayrıldı
IX. Louis, Mayıs 1250'de serbest kaldıktan sonra Fransa'ya dönmek yerine dört yıl Akkâ'da kaldı. Bu süre içinde Akkâ, Kaysâriye, Yafa ve Sayda'nın surlarını onarttı, Mısır'daki esirlerin serbest bırakılması için görüştü ve Nisan 1254'te Fransa'ya döndü.
Tarihî mekân12561270
Saint-Sabas Savaşı
1256'da Akkâ'daki Saint-Sabas manastırına ait bir mülk üzerindeki anlaşmazlık, Venedik ile Cenova arasında Latin Doğu'yu ikiye bölen bir savaşa dönüştü. Baronlar ve askerî tarikatlar da taraf tuttu; Cenevizliler 1258'de Akkâ'dan çıkarıldı ve çatışma 1270'e kadar aralıklarla sürdü.
Bağlamsal tasvir1260
Aynicâlût Muharebesi
3 Eylül 1260'ta Celîle'deki Aynicâlût'ta Memlük sultanı Kutuz ve komutanı Baybars, Ketboğa komutasındaki Moğol ordusunu yendi. Ketboğa öldürüldü ve Moğolların Suriye'den Mısır'a ilerleyişi durdu; Memlükler Suriye'nin hâkimi oldu.
Bağlamsal tasvir1261
Bizans'ın Konstantinopolis'i geri alması
25 Temmuz 1261'de İznik İmparatorluğu'nun komutanı Aleksios Strategopoulos, Latin garnizonunun ve Venedik donanmasının şehir dışında bulunmasından yararlanarak küçük bir kuvvetle Konstantinopolis'e girdi. Latin imparatoru II. Baudouin kaçtı ve VIII. Mikhail Palaiologos şehre girerek Bizans İmparatorluğu'nu yeniden kurdu.
Bağlamsal tasvir1263
Baybars'ın ilk büyük kıyı baskısı
Memlük sultanı Baybars, 1263 baharında Kudüs Krallığı topraklarına büyük bir sefer düzenledi. Nâsıra'daki Müjde Kilisesi'ni ve Tabor Dağı'ndaki manastırı yıktırdı, Akkâ'nın çevresini tahrip etti ve şehrin surlarına saldırdı; ancak şehri almaya çalışmadan geri çekildi.
Tarihî mekân1265
Baybars'ın Kaysâriye–Arsûf seferi
Baybars, Şubat 1265'te başlattığı seferde Kaysâriye'yi, ardından Hayfa'yı ve Hospitalierlerin savunduğu Arsûf'u aldı. Ele geçirilen şehirlerin surları yıkıldı ve bölge Memlük yönetimine bağlandı; Latin kıyı şeridi Akkâ'nın güneyinde büyük ölçüde daraldı.
Tarihî mekân1266
Safed Kalesi'nin fethi
Baybars, Haziran 1266'da Celîle'deki Tapınakçılara ait güçlü Safed kalesini kuşattı. Ağır kayıplara yol açan saldırılardan sonra kale 23 Temmuz 1266'da güvenli çıkış vaadiyle teslim oldu; ancak garnizonun büyük kısmı ardından idam edildi. Olayın nedenleri kaynaklarda farklı anlatılır.
Bağlamsal tasvir1268
Yafa ve Şakîf Arnûn'un düşüşü
Baybars, 1268 baharında yürüttüğü seferde Mart başında Yafa'yı kısa bir kuşatmadan sonra, Nisan ortasında ise Tapınakçılara ait Şakîf Arnûn (Beaufort) kalesini ele geçirdi. Bu fetihler, Antakya seferi öncesinde Kudüs Krallığı'nın elindeki toprakları daha da daralttı.
Coğrafî kayıt1268
Antakya'nın Baybars tarafından fethi
Baybars, Mayıs 1268'de Antakya'yı kuşattı ve dört günlük bir kuşatmanın ardından 18 Mayıs'ta şehri aldı. Halkın büyük kısmı öldürüldü veya köle olarak götürüldü; 1098'den beri var olan Antakya Prinkepsliği fiilen sona erdi.
Olay tasviri1270
Sekizinci Haçlı Seferi: Tunus
IX. Louis'nin ikinci seferi, Temmuz 1270'te Levant yerine Hafsî Tunus'una yöneldi. Kartaca'da kurulan ordugâhta salgın yayıldı; kral 25 Ağustos 1270'te öldü. Kardeşi Anjoulu Charles, Hafsî sultanıyla yaptığı antlaşmayla ordunun çekilmesini sağladı.
Bağlamsal tasvir1271
Krak des Chevaliers'in teslimi
Baybars, Mart 1271'de Hospitalierlerin en güçlü kalesi Krak des Chevaliers'yi (Hısnülekrâd) kuşattı. Dış savunmaların düşmesinden sonra garnizon, büyük olasılıkla sahte bir emir mektubuyla teslim olmaya ikna edildi ve kale 8 Nisan 1271'de güvenli çıkış karşılığında teslim edildi.
Coğrafî kayıt12711272
Lord Edward'ın seferi
İngiltere prensi Edward (sonraki I. Edward), Mayıs 1271'de küçük bir orduyla Akkâ'ya ulaştı. Moğol İlhanlılarıyla eşgüdüm kurmaya çalışarak Memlük topraklarına sınırlı akınlar düzenledi; ancak kalıcı bir kazanım elde edemedi ve 1272'deki ateşkesten sonra bir suikast girişiminden yaralı kurtularak Avrupa'ya döndü.
Bağlamsal tasvir1272
Baybars–Edward ateşkesi
22 Mayıs 1272'de Kaysâriye'de Baybars ile Kudüs ve Kıbrıs kralı I. Hugues arasında on yıl on ay on günlük bir ateşkes imzalandı. Ateşkes, Akkâ'yı ve Nâsıra'ya giden hac yolunu güvenceye alarak Lord Edward'ın seferini fiilen sona erdirdi.
Tarihî mekân1274
II. Lyon Konsili ve yeni Haçlı seferi tasarısı
Papa X. Gregorius'un 1274'te Lyon'da topladığı konsil, Kutsal Topraklar için yeni bir genel sefer planladı ve bunun için altı yıllık bir kilise vergisi kabul etti. Konsilde Bizans ile kilise birliği ilan edildi ve Moğol İlhanlı elçileri kabul edildi; ancak papanın 1276'daki ölümüyle sefer gerçekleşmedi.
Bağlamsal tasvir1277
Baybars'ın ölümü
Memlük sultanı Baybars, 1 Temmuz 1277'de Dımaşk'ta öldü. Oğullarının kısa saltanatları ve emirler arasındaki iktidar mücadelesinden sonra 1279'da emir Seyfeddin Kalavun sultan oldu ve Latin kıyı devletlerine yönelik baskıyı sürdürdü.
Bağlamsal tasvir1281
İkinci Humus Muharebesi
29 Ekim 1281'de Humus yakınlarında Memlük sultanı Kalavun, İlhanlı hükümdarı Abaka'nın kardeşi Mengü Timur komutasındaki Moğol, Ermeni ve Gürcü ordusuyla karşılaştı. Memlük sol kanadı bozulmasına rağmen merkezin direnci ve yaralanan Mengü Timur'un çekilmesiyle Kalavun zafer kazandı.
Tarihî mekân1285
Merkab Kalesi'nin fethi
Kalavun, 17 Nisan 1285'te Hospitalierlerin Akdeniz kıyısındaki büyük kalesi Merkab'ı kuşattı. Lağımlarla bir kulenin çökertilmesinin ardından kale 25 Mayıs'ta teslim oldu; garnizonun mallarıyla birlikte Trablus ve Tortosa'ya çekilmesine izin verildi.
Coğrafî kayıt1287
Lazkiye'nin fethi
Mart 1287'deki bir depremde Lazkiye'nin savunma kulelerinden biri hasar görünce Kalavun şehre bir ordu gönderdi. Şehrin Antakya Prinkepsliği'ne ait olduğu ve Trablus'la yapılan ateşkesin kapsamında olmadığı gerekçesiyle saldıran Memlükler, Nisan 1287'de Lazkiye'yi ele geçirdi.
Olay tasviri1289
Trablus'un düşüşü
VII. Bohemund'un 1287'deki ölümünden sonra Trablus'ta yaşanan veraset krizi ve Cenevizlilerin şehirdeki etkisi, Kalavun'a müdahale için gerekçe verdi. Memlük ordusu Mart 1289'da Trablus'u kuşattı ve 26 Nisan'da şehri ele geçirdi; şehir yıkıldı ve kontluk sona erdi.
Tarihî mekân1290
Akka'daki Müslüman tüccarların öldürülmesi
Ağustos 1290'da Papa IV. Nicolaus'un çağrısıyla Kuzey İtalya'dan Akkâ'ya gelen disiplinsiz Haçlılar, ateşkese rağmen şehirdeki Müslüman tüccarlara ve köylülere saldırdı; sakallı oldukları için Müslüman sanılan bazı yerli Hristiyanlar da öldürüldü. Kalavun'un suçluların teslim edilmesi talebi reddedilince sultan savaş hazırlığına başladı.
Bağlamsal tasvir1290
Kalavun'un ölümü; Akka seferinin devri
Akkâ'ya karşı sefer hazırlığını tamamlayan Sultan Kalavun, Kasım 1290'da ordusuyla Kahire'den çıktıktan kısa süre sonra öldü. Oğlu el-Eşref Halîl tahta geçti, babasının savaş kararını sürdürdü ve 1291 baharında Akkâ'yı kuşattı.
Olay tasviri1291
Akka'nın düşüşü
El-Eşref Halîl, 6 Nisan 1291'de büyük bir Memlük ordusuyla Akkâ'yı kuşattı. Altı haftalık kuşatmanın ardından 18 Mayıs'ta “Lanetli Kule” üzerinden şehre girildi. Tapınakçı üstadı Guillaume de Beaujeu ölümcül şekilde yaralandı; Kral II. Henri Kıbrıs'a kaçtı ve Akkâ'nın düşüşüyle Kudüs Krallığı fiilen sona erdi.
Tarihî mekân1291
Sûr, Sayda ve Beyrut'un tahliyesi
Akkâ'nın düşüşünden sonra, Mayıs–Temmuz 1291 arasında Levant kıyısındaki diğer Latin şehirleri de birer birer kaybedildi. Sûr savaşmadan terk edildi, Beyrut teslim oldu ve Tapınakçıların Sayda'daki deniz kalesi bir süre direndikten sonra boşaltıldı.
Tarihî mekân1291
Tortosa ve Atlit'in tahliyesi
Ağustos 1291'de Tapınakçılar, Levant kıyısındaki son büyük kaleleri Tortosa'yı (3 Ağustos) ve Atlit'i (14 Ağustos) savaşmadan boşaltarak Kıbrıs'a çekildi. Böylece Latinlerin Levant anakarasındaki askerî varlığı sona erdi; yalnızca Tortosa açıklarındaki Ruad adası birkaç yıl daha Tapınakçıların elinde kaldı.
1095–1291 · TAM KRONOLOJİ
Clermont'tan Akkâ'ya.
Sefer çağrıları, yürüyüşler, muharebeler, kuşatmalar, antlaşmalar, iktidar değişimleri ve Latin Doğu'nun tasfiyesi tek bir tarih çizgisinde. Ayrıntılı araştırma vakaları doğrudan olay sayfasına bağlanır.
134doğrulanmış kronoloji kaydı
134 kayıt gösteriliyor
Eşleşen kronoloji kaydı yok.
Aramayı değiştirin veya dönem ve tür filtrelerini sıfırlayın.
Kapsam, 1095 Clermont çağrısından 1291'de Akka'nın düşüşü ve Sûr, Sayda, Beyrut, Tortosa ile Atlit'teki son Frank tahliyelerine uzanır. Gün ve ayı tartışmalı ya da kaynaklarda değişen gelişmeler yalnızca yıl veya dönem aralığıyla gösterilmiştir.
Seferler
Sekiz Haçlı Seferi
Her seferin olaylarını, güzergâhını, aktörlerini ve sonucunu tek sayfada toplayan sefer dosyaları. Haçlı Seferleri →
- IBirinci Haçlı Seferi1096–1099 · 16 olay kaydı→
- IIİkinci Haçlı Seferi1147–1149 · 11 olay kaydı→
- IIIÜçüncü Haçlı Seferi1189–1192 · 13 olay kaydı→
- IVDördüncü Haçlı Seferi1202–1204 · 6 olay kaydı→
- VBeşinci Haçlı Seferi1217–1221 · 4 olay kaydı→
- VIAltıncı Haçlı Seferi1228–1229 · 4 olay kaydı→
- VIIYedinci Haçlı Seferi1248–1254 · 8 olay kaydı→
- VIIISekizinci Haçlı Seferi1270 · 6 olay kaydı→
KAYNAK VE YÖNTEM
Dizin, hükmün değil araştırmanın başlangıcıdır.
Kronoloji, vaka dizini ve harita aynı doğrulanmış kayıt kümesini paylaşır. Sefer kararları, askerî tarikatlar veya Haçlı devletlerinin hukukuyla doğrudan ilişkili konsil ve meclisler ayrıca işaretlenmiştir. Kısa özetler tez metnine aktarılmadan önce ilgili neşir ve sayfa bilgisiyle doğrulanmalıdır.