Vaka dizini/Memlük Tasfiyesi

Haziran – Temmuz 1266 · Safed

Safed Kalesi'nin fethi

KuşatmaTeslimÖldürme

Baybars, Haziran 1266'da Celîle'deki Tapınakçılara ait güçlü Safed kalesini kuşattı. Ağır kayıplara yol açan saldırılardan sonra kale 23 Temmuz 1266'da güvenli çıkış vaadiyle teslim oldu; ancak garnizonun büyük kısmı ardından idam edildi. Olayın nedenleri kaynaklarda farklı anlatılır.

Safed Kalesi kalıntılarının görünümü
Tarihî mekân·Wikimedia Commons · serbest lisans

ARAŞTIRMA DOSYASI

Olayın tarihsel çözümlemesi

01

Arka plan

Safed, Celîle'de stratejik bir tepede bulunan ve Tapınakçılar tarafından 1240'larda yeniden inşa edilen büyük bir kaleydi. Kale, Dımaşk ile kıyı arasındaki yolları denetliyor ve Memlükler için önemli bir tehdit oluşturuyordu. Baybars 1266'da Latin kalelerine yönelik yeni bir sefer başlattı.

02

Olayların seyri

Kuşatma Haziran 1266'nın ortasında başladı. Memlük ordusu mancınıklar ve lağımlarla kaleye saldırdı; ilk saldırılar ağır kayıplara yol açtı. Baybars, kaledeki Suriyeli ve Frank savunucuları ayırmak için yalnızca yerli Hristiyan askerlere af vaat eden bir çağrı yaptı ve bu, garnizonda bölünmeye neden oldu.

Temmuz sonunda savunucular, güvenli bir şekilde Akkâ'ya gitme şartıyla teslim olmayı kabul etti. Kale 23 Temmuz civarında teslim edildi. Ancak teslimden sonra garnizonun büyük kısmı idam edildi; birkaç kişi hayatta bırakıldı.

03

Sonuçlar ve önemi

Baybars, Safed'i yıkmak yerine yeniden inşa ettirdi ve Celîle'deki Memlük yönetiminin merkezi yaptı. Kalenin kaybı, Akkâ'nın doğusundaki Latin varlığını büyük ölçüde sona erdirdi.

Garnizonun idamı, Latin dünyasında Baybars'ın ahde vefasızlığının bir örneği olarak anıldı; Memlük kaynakları ise savunucuların teslim şartlarını ihlal ettiğini ileri sürer. Olay, Haçlı ve Memlük savaşlarında teslim anlaşmalarının nasıl yorumlandığını ve şiddetin nasıl meşrulaştırıldığını incelemek için önemli bir vakadır.

04

Kaynaklar ve tartışmalı noktalar

İbn Abdüzzâhir, garnizonun teslim sırasında silah ve mal saklayarak şartları bozduğunu yazar. Latin kaynaklar, özellikle Templar of Tyre ve Gestes des Chiprois, idamı ihanet olarak sunar ve teslim görüşmelerinde bir Suriyeli aracının hilesinden söz eder. Bu karşıt anlatıların hangisinin doğru olduğu kesin olarak belirlenemez.

Yöntem notu

Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.