Vaka dizini/Memlük Tasfiyesi

14–18 Mayıs 1268 · Antakya

Antakya'nın Baybars tarafından fethi

KuşatmaŞehir FethiEsaretYağma

Baybars, Mayıs 1268'de Antakya'yı kuşattı ve dört günlük bir kuşatmanın ardından 18 Mayıs'ta şehri aldı. Halkın büyük kısmı öldürüldü veya köle olarak götürüldü; 1098'den beri var olan Antakya Prinkepsliği fiilen sona erdi.

Kilikya Ermeni Krallığı, Antakya ve Trablus siyasî coğrafyasını gösteren harita
Coğrafî kayıt·PHGCOM / Wikimedia Commons · CC BY-SA

ARAŞTIRMA DOSYASI

Olayın tarihsel çözümlemesi

01

Arka plan

Antakya prensi VI. Bohemund aynı zamanda Trablus kontuydu ve çoğunlukla Trablus'ta yaşıyordu. Bohemund, 1260'ta Moğollarla ittifak yapmış ve Moğol ordusuyla birlikte Halep ve Dımaşk'a girmişti; bu nedenle Baybars ona karşı özel bir düşmanlık besliyordu. Şehir, ünlü surlarına rağmen nüfusu azalmış ve savunucuları zayıflamış bir durumdaydı.

02

Olayların seyri

Baybars, Şakîf Arnûn'dan sonra ordusunu ikiye bölerek bir kolunu Lazkiye ve kıyı yönüne gönderdi, kendisi ise Antakya'ya yürüdü. 14 Mayıs'ta şehir kuşatıldı. Kısa süren görüşmeler sonuçsuz kaldı.

18 Mayıs'ta Memlük askerleri dağın yamacındaki surlardan şehre girdi. Şehirde büyük bir katliam yaşandı; kaynaklar, öldürülen ve köle olarak götürülen kişilerin on binlerle ifade edildiğini aktarır. İç kaleye sığınanlar ertesi gün teslim oldu. Şehrin kiliseleri yakıldı ve büyük bir ganimet ele geçirildi.

03

Sonuçlar ve önemi

Antakya'nın düşüşü, Haçlı Seferleri döneminin en büyük felaketlerinden biri oldu ve Latin Doğu'nun en eski devletlerinden birini ortadan kaldırdı. Prinkepslikten yalnızca Lazkiye kaldı; o da 1287'de alındı.

Baybars, fethi Trablus'taki Bohemund'a ünlü bir mektupla bildirdi; mektupta şehrin yıkımını ve halkın akıbetini alaycı bir dille anlatarak Bohemund'u, Antakya'nın kaybını öğrenen ilk kişi olmakla “müjdeledi”. Şehir bundan sonra eski önemini hiçbir zaman geri kazanamadı.

04

Kaynaklar ve tartışmalı noktalar

İbn Abdüzzâhir, Baybars'ın Bohemund'a yazdığı mektubun metnini aktarır. Latin tarafta Gestes des Chiprois ve Templar of Tyre kısa bilgi verir. Öldürülen ve esir alınanların sayıları kaynaklarda çok yüksek ve büyük olasılıkla abartılıdır.

Yöntem notu

Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.