20 Ağustos 1191 · Ayyâdiye / Akka
Akka esirlerinin öldürülmesi
Akkâ'nın teslim şartlarının yerine getirilmesinde yaşanan gecikme üzerine Richard, 20 Ağustos 1191'de Ayyâdiye tepesi yakınlarında yaklaşık 2.600–3.000 Müslüman esirin Haçlı ordusunun önünde öldürülmesini emretti. Olay, Haçlı Seferleri'nin en tartışmalı esir uygulamalarından biri oldu.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
12 Temmuz 1191'de Akkâ'nın teslim şartlarına göre, garnizonun hayatı karşılığında Selâhaddin 200.000 dinar ödeyecek, 1.500 Hristiyan esiri serbest bırakacak ve Hakiki Haç'ı iade edecekti. Ödeme taksitlere bağlanmış, ilk taksit için bir ay süre verilmişti. Philippe Auguste Ağustos başında Fransa'ya dönmüş, kendi payına düşen esirleri Conrad'a bırakmıştı.
Olayların seyri
Taraflar arasındaki görüşmelerde, serbest bırakılacak Hristiyan esirlerin listesi ve ödemenin önce kime yapılacağı konusunda anlaşmazlık çıktı. Selâhaddin, ilk taksiti ödemeden önce garnizonun serbest bırakılmasını veya bunun için rehin verilmesini isterken Richard bunu kabul etmedi. Süre dolunca Richard, güneye yürüyüşe başlamadan önce esirlerin öldürülmesine karar verdi.
20 Ağustos öğleden sonra esirler Akkâ'dan çıkarılarak Ayyâdiye tepesi yakınındaki ovaya götürüldü ve Selâhaddin'in ordusunun gözü önünde öldürüldü. Yalnızca fidye değeri yüksek komutanlar ve bazı ileri gelenler bu katliamdan ayrı tutuldu. Selâhaddin'in birlikleri araya girmeye çalıştı ama başarılı olamadı.
Sonuçlar ve önemi
Katliamdan sonra Selâhaddin, elindeki bazı Hristiyan esirleri öldürttü ve Hakiki Haç'ı iade etmedi. Richard'ın ordusu iki gün sonra güneye, Yafa'ya doğru yürüyüşe başladı.
Olay, Latin kaynaklarda Selâhaddin'in şartları geciktirmesine ve ordunun ilerleme zorunluluğuna bağlanırken Müslüman kaynaklarda ahde vefasızlık örneği olarak anılır. Haçlı Seferleri'nde esirlere uygulanan şiddetin askerî, lojistik ve siyasî gerekçelerle nasıl meşrulaştırıldığını incelemek için temel bir vakadır.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Richard'ın kendisinin yazdığı bir mektupta öldürülenlerin sayısı yaklaşık 2.600 olarak verilir; Bahâeddin İbn Şeddâd ise 3.000 civarında bir rakam verir ve olayı ayrıntılı olarak tanıklığıyla anlatır. Itinerarium ve Ambroise kararı gerekçelendirir. Modern tarihçiler kararın asıl nedeni olarak, esirleri beslemenin ve korumanın yürüyüş sırasında yaratacağı yükü ve müzakerelerdeki güvensizliği öne çıkarır.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.