1100 – 1103 · Malatya – Niksar
I. Bohemund'un esareti
Antakya prensi I. Bohemund, Ağustos 1100'de Malatya'ya yardıma giderken Danişmend Gümüştekin'in pususuna düştü ve esir alındı. Niksar'da yaklaşık üç yıl tutulan Bohemund, 1103 baharında yüksek bir fidye karşılığında serbest bırakıldı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Malatya'nın Ermeni yöneticisi Gabriel, Danişmendlilerin baskısı altındaydı ve Antakya'dan yardım istedi. Bohemund, bölgede nüfuzunu genişletme fırsatı görerek küçük bir kuvvetle kuzeye yürüdü. Danişmend Gümüştekin ise Sivas–Niksar çevresindeki beyliğini doğuya doğru genişletmeye çalışıyordu.
Olayların seyri
Ağustos 1100'de Malatya yakınlarında Gümüştekin'in kuvvetleri Bohemund'un birliğini pusuya düşürdü. Bohemund, yeğeni Salernolu Richard ile birlikte esir alındı; Bohemund'un saçından bir tutamı Baudouin'e yardım çağrısıyla gönderdiği anlatılır. Baudouin Urfa'dan yola çıktı, ancak Danişmend kuvvetlerine yetişemedi ve Malatya'yı geçici olarak himayesine aldı.
Bohemund, Niksar kalesinde tutuldu. 1101 seferine katılan Lombard ordusunun Anadolu'nun kuzeyine yönelmesinin nedenlerinden biri onu kurtarma isteğiydi; bu girişim Merzifon'da büyük bir yenilgiyle sonuçlandı. Bizans imparatoru Aleksios da eski düşmanı Bohemund'u satın almak için yüksek bir teklif yaptı.
Sonuçlar ve önemi
Bohemund, 1103 baharında Danişmendlilerle Kılıç Arslan arasındaki rekabetten yararlanılarak yapılan bir anlaşmayla serbest bırakıldı. Fidyenin bir kısmını Ermeni bey Kogh Vasil ve Antakya patriği Bernard çevresi karşıladı; tutar kaynaklarda 100.000 altın civarında verilir.
Bohemund'un yokluğunda Antakya'yı yeğeni Tankred yönetti ve Kilikya ile Lazkiye'de prinkepsliğin sınırlarını genişletti. Esaret, yüksek rütbeli bir esirin bölgesel diplomaside nasıl bir pazarlık aracına dönüştüğünü gösteren erken ve tipik bir örnektir.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Albertus Aquensis ve Fulcherius Carnotensis esaret ve fidye sürecini Latin bakışıyla, Urfalı Mateos Ermeni bakışıyla aktarır; İbnü'l-Esîr ise kısa bir kayıt verir. Fidye miktarı, ödeyenler ve Bohemund'un Danişmend beyiyle yaptığı ittifak vaatleri kaynaklarda farklıdır. Orderic Vitalis'in aktardığı romantik esaret anlatısı, sonradan oluşmuş edebî bir katman olarak kabul edilir.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.