Vaka dizini/Zengîler ve İkinci Sefer

26 Mart 1169 · Kahire

Selâhaddin Fâtımî veziri oldu

Diplomasi

Şîrkûh'un Mart 1169'da ölümünden sonra yeğeni Selâhaddin Yûsuf, 26 Mart 1169'da Fâtımî halifesi el-Âdıd tarafından vezir atandı. Başlangıçta hem Fâtımî halifesine hem de Nûreddin'e bağlı görünen Selâhaddin, kısa sürede Mısır'da kendi iktidarını kurdu.

Selâhaddin döneminde Mısır'ın ele geçirilmesini gösteren tarihî harita
Bağlamsal tasvir·Wikimedia Commons · serbest lisans

ARAŞTIRMA DOSYASI

Olayın tarihsel çözümlemesi

01

Arka plan

Ocak 1169'da Fâtımî veziri olan Şîrkûh, yalnızca iki ay sonra, 23 Mart'ta öldü. Mısır'daki Suriyeli ordunun komutanları arasında kimin halef olacağı konusunda rekabet vardı. Fâtımî sarayı ise Suriye'den gelen bu ordunun gücünü sınırlamak istiyordu.

02

Atama

Halife el-Âdıd, Şîrkûh'un otuz yaşlarındaki yeğeni Selâhaddin'i vezir atadı. Kaynaklara göre saray, genç ve görece deneyimsiz bir komutanın kontrol edilmesinin daha kolay olacağını düşünüyordu. Selâhaddin'in seçimi, Fakih Îsâ el-Hakkârî gibi Kürt çevresinin desteğiyle diğer emirlere kabul ettirildi.

Selâhaddin, Fâtımî vezirleri gibi “el-Melikü'n-Nâsır” unvanını aldı, ancak Nûreddin'e de bağlılığını sürdürdü ve ondan gelen talimatlara uyar göründü.

03

Sonuçlar ve önemi

Selâhaddin, kısa sürede Fâtımî ordusundaki Sudanlı ve Ermeni birliklerin ayaklanmasını bastırdı ve onların yerine kendi Kürt ve Türk birliklerini yerleştirdi. Babası Necmeddin Eyyûb ve ailesi Mısır'a geldi. 1169 sonbaharında Kudüs–Bizans ortak donanmasının Dimyat kuşatmasını başarıyla savundu.

Vezirlik, Selâhaddin'in Mısır'ın kaynaklarına hâkim olmasını ve 1171'de Fâtımî hilâfetini sona erdirmesini sağlayan basamak oldu. Nûreddin ile ilişkileri ise giderek gerginleşti.

04

Kaynaklar ve tartışmalı noktalar

Bahâeddin İbn Şeddâd ve İmâdüddin el-İsfahânî, Selâhaddin'in yakın çevresinden yazarlar olarak onun yükselişini olumlu bir dille anlatır. İbnü'l-Esîr ise Zengî ailesine yakın olduğundan Selâhaddin'in Nûreddin'e karşı tutumunu daha eleştirel aktarır. Atamanın arkasındaki saray hesapları kaynaklarda farklı yorumlanır.

Yöntem notu

Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.