Vaka dizini/Memlük Tasfiyesi

Mart – 26 Nisan 1289 · Trablus

Trablus'un düşüşü

KuşatmaŞehir FethiYıkım

VII. Bohemund'un 1287'deki ölümünden sonra Trablus'ta yaşanan veraset krizi ve Cenevizlilerin şehirdeki etkisi, Kalavun'a müdahale için gerekçe verdi. Memlük ordusu Mart 1289'da Trablus'u kuşattı ve 26 Nisan'da şehri ele geçirdi; şehir yıkıldı ve kontluk sona erdi.

1289 Trablus Kuşatması'nı betimleyen Ortaçağ resmi
Olay tasviri·British Library, Add MS 27695 / Wikimedia Commons · Kamu malı

ARAŞTIRMA DOSYASI

Olayın tarihsel çözümlemesi

01

Arka plan

VII. Bohemund çocuksuz ölünce, şehrin ileri gelenleri kız kardeşi Lucia'yı kabul etmeyerek bir komün kurdu ve Cenova'nın himayesini istedi. Lucia ise sonunda komünle uzlaşarak kontes olarak tanındı. Bu karmaşa sırasında Venedik yanlısı bazı çevrelerin, Cenova'nın şehirdeki gücünün artmasının Memlük ticaretini tehdit edeceğini Kalavun'a bildirdiği aktarılır.

02

Olayların seyri

Kalavun, ateşkesin ihlal edildiğini ileri sürerek Mart 1289'da büyük bir orduyla Trablus'u kuşattı. Şehrin denize uzanan yarımada konumu savunmayı kolaylaştırıyordu; Akkâ, Kıbrıs ve İtalyan şehirlerinden bir miktar yardım geldi.

Ancak yoğun mancınık atışları ve lağımlar surların bir bölümünü yıktı. Kuşatmanın son günlerinde Venedikliler ve Cenevizliler gemileriyle şehirden ayrıldı. 26 Nisan 1289'da yapılan genel saldırıyla şehir alındı. Kaçamayan halkın büyük kısmı öldürüldü veya esir alındı; denizdeki küçük adaya sığınanlar da sonradan yakalandı.

03

Sonuçlar ve önemi

Kalavun, eski şehri yıktırdı ve Frankların burayı denizden yeniden üs olarak kullanmasını engellemek için birkaç kilometre içeride, bugünkü Trablus'un çekirdeğini oluşturan yeni bir şehir kurdurdu. Cübeyl ve Batrun gibi yakındaki küçük yerler de kısa süre sonra Memlüklere geçti.

Trablus'un düşüşüyle dört büyük Haçlı devletinden yalnızca Akkâ merkezli Kudüs Krallığı kaldı.

04

Kaynaklar ve tartışmalı noktalar

Templar of Tyre, kuşatmaya ve öncesindeki siyasî karmaşaya dair en ayrıntılı Latin anlatıyı verir. Ebü'l-Fidâ kuşatmaya katılmış ve şehrin alınmasını anlatmıştır. Kalavun'a kimin haber verdiği ve Venedik ile Cenova'nın rolü kaynaklarda farklı aktarılır.

Yöntem notu

Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.