4 Mart 1193 · Dımaşk
Selâhaddin'in ölümü
Selâhaddin Eyyûbî, Yafa Antlaşması'ndan yaklaşık altı ay sonra, 4 Mart 1193'te Dımaşk'ta hastalanarak öldü. Toprakları oğulları ve kardeşi el-Âdil arasında paylaşıldı; aile içi çekişmeler sonunda el-Âdil Eyyûbî topraklarının büyük bölümünü yeniden birleştirdi.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Üçüncü Haçlı Seferi'nin sona ermesinden sonra Selâhaddin, Kudüs'ü ziyaret ederek şehrin yönetimini düzenledi ve Dımaşk'a döndü. Yıllarca süren seferler onu yıpratmıştı. Mısır'ı ve Suriye'yi birleştiren bu geniş ülke, merkezî bir devlet örgütünden çok, aile üyelerine dağıtılmış bölgesel yönetimler üzerine kuruluydu.
Ölümü
Selâhaddin Şubat 1193'ün sonunda Dımaşk'a gelen hac kafilesini karşıladıktan sonra hastalandı. Birkaç günlük hastalığın ardından 4 Mart 1193'te elli beş yaşlarında öldü. Kaynaklara göre geride kendisini gömmeye yetecek kadar bile para bırakmamıştı; servetini cömertçe dağıtmış ve ordusunun masraflarına harcamıştı.
Dımaşk'taki Emevî Camii'nin yanına defnedildi; türbesi bugün de bu alanda bulunur.
Sonuçlar ve önemi
Ölümünden sonra en büyük oğlu el-Efdal Dımaşk'ı, el-Azîz Mısır'ı, ez-Zâhir Gâzî Halep'i aldı; kardeşi el-Âdil ise Cezire ve Kerek bölgelerini yönetiyordu. Kardeşler arasındaki rekabet kısa sürede savaşa dönüştü. El-Âdil, bu çekişmeleri ustaca kullanarak 1200 civarında Mısır'ı ve Dımaşk'ı ele geçirdi ve Eyyûbî ailesinin başı oldu.
Eyyûbî ailesindeki bu bölünme, Franklara diplomatik manevra alanı açtı ve 13. yüzyılın büyük bölümünde iki taraf arasında uzun ateşkes dönemlerine imkân verdi.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Selâhaddin'in yakın çevresinden Bahâeddin İbn Şeddâd ve İmâdüddin el-İsfahânî, onun son günlerini ve ölümünü ayrıntılı ve övgü dolu bir dille anlatır. İbnü'l-Esîr daha eleştirel bir değerlendirme yapar. Selâhaddin'in mirası, sonraki yüzyıllarda hem Müslüman hem Avrupa edebiyatında idealize edilmiş bir figüre dönüştü.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.