Temmuz – 2 Eylül 1192 · Yafa
Yafa Muharebesi ve barış antlaşması
Temmuz 1192'de Selâhaddin Yafa'yı ani bir saldırıyla aldı; Richard deniz yoluyla gelerek şehri geri aldı ve 5 Ağustos'ta çok az sayıda şövalyeyle ordugâhını savundu. Taraflar 2 Eylül 1192'de Yafa Antlaşması'nı imzaladı: Kıyı şeridi Franklarda kaldı, Kudüs Müslüman yönetiminde kaldı ve hacılara serbest ziyaret hakkı tanındı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
1192 yazında Richard, Kudüs'e ikinci kez yaklaştıktan sonra geri çekilmiş ve kuzeyde Beyrut'a yönelik bir harekât hazırlamaya başlamıştı. Richard'ın Akkâ'da olduğunu öğrenen Selâhaddin, 27 Temmuz'da Yafa'yı kuşattı. Şehir birkaç gün içinde düştü; iç kaledeki savunucular teslim şartlarını görüşürken direnmeye devam etti.
Olayların seyri
Richard, Akkâ'dan gemilerle güneye indi ve 31 Temmuz–1 Ağustos gecesi Yafa'ya ulaştı. Gemiden suya atlayarak az sayıda adamla karaya çıktı ve şehri geri aldı. 5 Ağustos sabahı Selâhaddin'in ordusu, şehrin dışındaki küçük Haçlı ordugâhına saldırdı. Richard, yalnızca birkaç düzine atlı şövalye ve mızrakçılarla arbaletçilerden oluşan sıkı bir savunma hattıyla saldırıları püskürttü.
Bu çarpışmadan sonra her iki taraf da yorgunluk ve hastalık içindeydi. Richard İngiltere'deki karışıklıklar nedeniyle dönmek zorundaydı; Selâhaddin'in ordusu da uzun savaştan bıkmıştı. Görüşmeler el-Âdil aracılığıyla hızlandı ve 2 Eylül 1192'de antlaşma imzalandı.
Sonuçlar ve önemi
Antlaşma üç yıl sekiz aylık bir ateşkes öngördü. Sûr'dan Yafa'ya kadar kıyı şeridi Franklara bırakıldı; Askalân'ın surları yıkılacak ve şehir boş kalacaktı. Hristiyan hacıların Kudüs'ü ve kutsal yerleri ziyaret etmesine izin verildi; Müslüman ve Hristiyan tüccarlar her iki taraftan serbestçe geçebilecekti.
Richard 9 Ekim 1192'de Akkâ'dan ayrıldı; dönüş yolunda Avusturya dükü Leopold tarafından esir alındı. Antlaşma, Üçüncü Haçlı Seferi'ni sona erdirdi ve Akkâ merkezli Kudüs Krallığı'nın sınırlarını belirledi.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Itinerarium peregrinorum ve Ambroise, Richard'ın Yafa'daki savunmasını efsanevi bir dille anlatır. Bahâeddin İbn Şeddâd, Selâhaddin'in ordusundaki isteksizliği ve antlaşma görüşmelerini ayrıntılı aktarır. Ateşkesin süresi ve sınırların ayrıntıları kaynaklarda küçük farklarla verilir.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.