8 Şubat – 6 Nisan 1250 · Mansûre – Fâriskûr
Mansûre ve Fâriskûr'da IX. Louis'nin esareti
IX. Louis'nin ordusu Şubat 1250'de Mansûre önlerinde nehri geçti; ancak kralın kardeşi Artois kontu Robert'in şehre düşüncesizce dalması ağır kayıplara yol açtı. Uzun bir yıpratma ve salgından sonra geri çekilen ordu Nisan 1250'de Fâriskûr'da kuşatıldı; Louis esir alındı ve Dimyat'ın iadesi ile büyük bir fidye karşılığında serbest bırakıldı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Haçlı ordusu Kasım 1249'da Dimyat'tan Kahire'ye doğru yürüyüşe başladı. Aynı ay sultan es-Sâlih Eyyûb öldü; dul eşi Şecerüddür, oğlu Turanşah Hasankeyf'ten gelene kadar ölümü gizledi. Ordu Aralık'ta Mansûre karşısına ulaştı ve Nil'in bir kolu olan Bahr es-Sagîr'i geçmeye çalıştı.
Olayların seyri
8 Şubat 1250'de bir Mısırlının gösterdiği sığ geçitten nehir geçildi. Öncü kolu yöneten Robert d'Artois, Mısır ordugâhını bastıktan sonra kralın emrini beklemeden Tapınakçılarla birlikte Mansûre şehrine daldı. Dar sokaklarda Bahriyye Memlükleri tarafından kuşatılan Robert ve şövalyelerin çoğu öldürüldü; Mısır komutanı Fahreddin de bu sabah çarpışmalarda öldü. Louis ana orduyla gelerek ordugâhı tuttu.
Ordu, Mansûre karşısında haftalarca kaldı. Mısır gemileri Dimyat ile ikmal yolunu kesti; ordugâhta iskorbüt ve dizanteri yayıldı. Nisan başında geri çekilme kararı alındı. 6 Nisan'da Fâriskûr yakınlarında ordu kuşatıldı ve hasta olan Louis, kardeşleriyle birlikte esir alındı.
Sonuçlar ve önemi
Louis'nin serbest bırakılması için Dimyat'ın iadesi ve 800.000 bezant (400.000 Fransız livresi) fidye kararlaştırıldı; kralın kendisi için fidye yerine Dimyat verildi. Görüşmeler sürerken Mayıs 1250'de Sultan Turanşah Memlükler tarafından öldürüldü. Louis, Dimyat'ın teslimi ve fidyenin yarısının ödenmesi üzerine 6 Mayıs'ta serbest kaldı.
Yedinci Sefer'in felaketle sonuçlanması, Batı'da büyük bir şok yarattı. Mansûre'de öne çıkan Bahriyye Memlükleri ise kısa süre sonra Mısır'da iktidarı ele geçirdi.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Jean de Joinville, Mansûre'de kralın yanında savaşmış ve esir düşmüştür; anlatısı seferin en ayrıntılı ve en insani tanıklığıdır. İbn Vâsıl ve Makrîzî Mısır tarafını, Memlüklerin yükselişini ve Turanşah'ın ölümünü aktarır. Baybars'ın Mansûre'deki rolü sonraki Memlük kaynaklarında öne çıkarılmıştır.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.