Vaka dizini/Dördüncü–Altıncı Seferler

28 Ağustos – 8 Eylül 1221 · Mansûre – Dimyat

Beşinci Sefer ordusunun teslimi

TeslimEsir MübadelesiAntlaşma

Temmuz 1221'de Kardinal Pelagius'un önderliğinde Kahire'ye doğru ilerleyen Beşinci Haçlı Seferi ordusu, Nil'in taşması ve Eyyûbî kuvvetlerinin açtığı setlerle Mansûre yakınlarında kuşatıldı. Ordu Ağustos sonunda teslim oldu; Dimyat iade edildi, sekiz yıllık bir ateşkes yapıldı ve esirler karşılıklı serbest bırakıldı.

Beşinci Haçlı Seferi'nin Dimyat ve Mansûre çevresindeki güzergâhını gösteren harita
Coğrafî kayıt·Guilhem06 / Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0

ARAŞTIRMA DOSYASI

Olayın tarihsel çözümlemesi

01

Arka plan

Dimyat'ın 1219'da alınmasından sonra ordu, II. Friedrich'in sefere katılacağı beklentisiyle bekledi. 1221 yazında Bavyera dükü Ludwig'in Alman takviyeleri geldi ve Jean de Brienne de orduya katıldı. El-Kâmil yeniden barış teklif etti, ancak Pelagius Kahire'ye ilerlemekte ısrar etti. El-Kâmil bu arada kardeşleri el-Muazzam ve el-Eşref'in kuvvetlerini Suriye'den çağırmıştı.

02

Olayların seyri

Ordu Temmuz 1221'de Nil'in doğu kıyısı boyunca güneye yürüdü ve Mansûre karşısında, Nil ile kollarından birinin birleştiği yerde ordugâh kurdu. Nil'in yıllık taşkını başlamıştı. Eyyûbî gemileri, nehrin bir kolundan ilerleyerek Haçlıların Dimyat ile bağlantısını kesti.

Ağustos sonunda ordu geri çekilmeye başladığında Eyyûbî kuvvetleri setleri açarak araziyi su altında bıraktı. Çamur ve suda ilerleyemeyen, erzakı tükenen ordu kuşatıldı. 30 Ağustos civarında Pelagius ve liderler teslim olmayı kabul etti.

03

Sonuçlar ve önemi

Anlaşmaya göre Haçlılar Dimyat'ı boşaltacak, sekiz yıllık bir ateşkes yapılacak ve her iki taraf elindeki esirleri serbest bırakacaktı. El-Kâmil, Hakiki Haç'ı iade etme sözü verdi, ancak haç bulunamadı. Dimyat 8 Eylül 1221'de teslim edildi.

Beşinci Sefer'in başarısızlığı Batı'da büyük bir hayal kırıklığı yarattı ve suçlama hem Pelagius'a hem de sefere katılmayan II. Friedrich'e yöneldi. Mısır stratejisi ise sonraki IX. Louis seferinde yeniden denendi.

04

Kaynaklar ve tartışmalı noktalar

Oliverus Scholasticus ve Jacques de Vitry geri çekilmeyi tanık olarak anlatır. İbnü'l-Esîr, el-Kâmil'in Haçlılara karşı gösterdiği ölçülülüğü ve Eyyûbî kardeşlerin işbirliğini vurgular. Teslim anlaşmasının tarihi ve şartları kaynaklarda küçük farklarla verilir.

Yöntem notu

Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.