3–14 Ağustos 1291 · Tortosa – Atlit
Tortosa ve Atlit'in tahliyesi
Ağustos 1291'de Tapınakçılar, Levant kıyısındaki son büyük kaleleri Tortosa'yı (3 Ağustos) ve Atlit'i (14 Ağustos) savaşmadan boşaltarak Kıbrıs'a çekildi. Böylece Latinlerin Levant anakarasındaki askerî varlığı sona erdi; yalnızca Tortosa açıklarındaki Ruad adası birkaç yıl daha Tapınakçıların elinde kaldı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Tortosa (Tartus), Tapınakçıların Trablus Kontluğu'ndaki merkeziydi. Atlit'teki Château Pèlerin ise 1218'de Beşinci Sefer sırasında inşa edilmiş, denize uzanan bir burun üzerinde kurulu ve hiç alınamamış güçlü bir kaleydi. Akkâ'nın ve diğer kıyı şehirlerinin kaybından sonra bu iki kale, Memlük ordusunun önünde yalnız kalmıştı.
Olayların seyri
Tapınakçılar, kuşatmaya dayanacak insan gücü ve dış yardım umudu kalmadığı için kaleleri savunmak yerine boşaltmaya karar verdi. 3 Ağustos 1291'de Tortosa terk edildi ve garnizon Kıbrıs'a geçti.
14 Ağustos'ta Atlit de boşaltıldı. Kale, Memlükler tarafından savaşmadan ele geçirildi; daha sonra önemli bir kısmı yıkıldı. Tapınakçılar, Tortosa'nın yaklaşık üç kilometre açığındaki Ruad adasında bir garnizon bıraktı.
Sonuçlar ve önemi
Tortosa ve Atlit'in tahliyesiyle Latinlerin Levant anakarasındaki askerî ve siyasî varlığı fiilen sona erdi. Ruad adası 1302 veya 1303'te Memlükler tarafından alındı ve adadaki Tapınakçılar esir düştü.
Askerî tarikatlar merkezlerini Kıbrıs'a taşıdı; Hospitalierler daha sonra Rodos'a geçti, Tapınakçılar ise 1307'den itibaren Fransa kralı IV. Philippe'in kovuşturmasıyla dağıtıldı. Kudüs kral unvanı Kıbrıs Lusignanları tarafından taşınmaya devam etti ve Kutsal Topraklar'ı kurtarma planları 14. yüzyıl boyunca Batı'da tartışıldı.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Templar of Tyre ve Ebü'l-Fidâ tahliyeleri tarihleriyle birlikte aktarır. Atlit'teki kazılar kalenin yapısını ve son dönemine ait buluntuları ortaya çıkarmıştır. Ruad'ın kaybının kesin tarihi kaynaklarda 1302 veya 1303 olarak geçer.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.