Mayıs – Temmuz 1291 · Levant kıyısı
Sûr, Sayda ve Beyrut'un tahliyesi
Akkâ'nın düşüşünden sonra, Mayıs–Temmuz 1291 arasında Levant kıyısındaki diğer Latin şehirleri de birer birer kaybedildi. Sûr savaşmadan terk edildi, Beyrut teslim oldu ve Tapınakçıların Sayda'daki deniz kalesi bir süre direndikten sonra boşaltıldı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Akkâ'nın düşüşünden sonra Latin Doğu'da yalnızca birkaç kıyı şehri ve kale kalmıştı: Sûr, Sayda, Beyrut, Hayfa, Tortosa ve Atlit. Bu şehirlerin savunucuları azdı ve Akkâ'dan kaçabilenlerin çoğu Kıbrıs'a gitmişti. Kral II. Henri de Kıbrıs'taydı.
Olayların seyri
Sûr, 19 Mayıs 1291'de, yani Akkâ'nın düşüşünün ertesi günü, garnizonu ve halkı tarafından savaşmadan terk edildi; bir zamanlar Selâhaddin'e direnmiş olan şehir Memlüklere teslim oldu.
Sayda'da Tapınakçılar, şehrin denizdeki kalesine çekilerek direndi. Memlük ordusu denize bir set inşa etmeye başlayınca Tapınakçılar Temmuz ortasında kaleyi terk ederek Tortosa'ya geçti. Beyrut halkı, bir anlaşmayla teslim olmayı kabul etti, ancak Memlükler şehre girdikten sonra şartlara uyulmadı; şehir 31 Temmuz'da alındı. Hayfa da 30 Temmuz'da alındı ve manastırları yakıldı.
Sonuçlar ve önemi
Bu şehirlerin kaybıyla Levant anakarasındaki Latin varlığı, yalnızca Tapınakçıların Tortosa ve Atlit kalelerine indi. El-Eşref Halîl, aldığı şehirlerin surlarını yıktırarak Frankların buraları denizden yeniden üs olarak kullanmasını engelledi.
Kıyı şehirlerinin hızlı ve çoğunlukla direnişsiz düşüşü, Akkâ'nın kaybından sonra Latin Doğu'nun moral ve askerî olarak tamamen çöktüğünü gösterir.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Templar of Tyre ve Ebü'l-Fidâ şehirlerin düşüşünü kısa ama tarihleriyle birlikte aktarır. Beyrut'un teslim şartlarının ihlal edildiği iddiası Latin kaynaklarda yer alır. Tarihler kaynaklarda birkaç gün farkla verilir.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.