15 Şubat – 7 Temmuz 1124 · Sûr
Sûr'un fethi
Kral II. Baudouin esirken, Kudüs Krallığı Venedik donanmasının desteğiyle Şubat 1124'te Sûr'u karadan ve denizden kuşattı. Beş ay süren kuşatmadan sonra şehir 7 Temmuz 1124'te anlaşmayla teslim oldu; Venedik şehrin üçte birini ve geniş ticari ayrıcalıklar aldı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Sûr, adaya kurulmuş güçlü surları ve limanıyla Filistin–Lübnan kıyısında Fâtımî elinde kalan son büyük şehirlerdendi; 1111–1112'deki Frank kuşatması başarısız olmuştu. Doç Domenico Michiel komutasındaki büyük Venedik filosu 1123'te Askalân açıklarında Fâtımî donanmasını yendi. Krallık adına Patrik Warmund, Venedik'le Pactum Warmundi denen anlaşmayı yaptı: Venedik, alınacak şehrin üçte birini ve krallık genelinde ticari ayrıcalıklar alacaktı.
Olayların seyri
Kuşatma Şubat 1124'te başladı. Venedik gemileri limanı kapatırken Frank ordusu kara tarafındaki dar kıstağı tuttu. Şehirde Fâtımî askerlerinin yanında Dımaşk atabegi Tuğtekin'in gönderdiği bir garnizon da vardı.
Tuğtekin'in yardım ordusu ve Askalân'dan yapılan akınlar kuşatmayı kaldıramadı. Erzakı tükenen şehir, halkın mallarıyla birlikte ayrılabileceği şartıyla 7 Temmuz 1124'te teslim oldu. Teslimden sonra şehir yağmalanmadı.
Sonuçlar ve önemi
Sûr'un alınmasıyla Askalân dışında bütün Filistin–Lübnan kıyısı Frankların eline geçti. Şehir krallığın en önemli limanlarından ve başpiskoposluk merkezlerinden biri oldu; Willermus Tyrensis daha sonra bu şehrin başpiskoposu olacaktı. Venedik'in Sûr'daki mahallesi ve ayrıcalıkları, İtalyan şehirlerinin Latin Doğu ekonomisindeki ağırlığını belirleyen en kapsamlı anlaşma oldu.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Fulcherius Carnotensis kuşatmayı çağdaş olarak, Willermus Tyrensis ise kendi şehrinin tarihi olarak ayrıntılı anlatır ve Pactum Warmundi'nin metnini aktarır. İbnü'l-Kalânisî teslim şartlarını ve halkın Dımaşk'a göçünü verir. Anlaşmanın uygulanmasında krala ait payın ve Venedik ayrıcalıklarının sınırları sonraki yıllarda tartışma konusu oldu.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.