2–5 Ağustos 1101 · Merzifon
1101 Haçlı Seferi: Merzifon
Kudüs'ün alınmasının ardından Batıdan yola çıkan Lombard ağırlıklı büyük ordu, Bohemund'u kurtarmak için Anadolu'nun kuzeyine yöneldi. Ağustos 1101 başında Merzifon yakınlarında Kılıç Arslan, Danişmend Gümüştekin ve müttefiklerinin kuvvetlerince dağıtıldı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Kudüs'ün alındığı haberi Avrupa'da yeni bir katılım dalgası yarattı. Milano başpiskoposu Anselmo'nun önderliğindeki Lombard ordusu 1101 baharında Konstantinopolis'e ulaştı; Raymond de Saint-Gilles Bizans adına rehber olarak katıldı, Blois'lı Étienne ve Burgonya'dan gelen birlikler de bu orduya eklendi. Aleksios ordunun Birinci Sefer'in güzergâhını izlemesini istiyordu.
Olayların seyri
Ordu Haziran 1101'de Ankara'yı alıp Bizans'a teslim etti. Ancak Lombardlar, Niksar'da tutulan Bohemund'u kurtarmak için Danişmend topraklarına, kuzeydoğuya yönelmekte ısrar etti. Çankırı önünde başarısız bir kuşatmadan sonra ordu kuzeye, Kastamonu yönüne saptı ve erzak sıkıntısıyla ilerlemeye çalıştı.
Kılıç Arslan, Danişmend Gümüştekin ve Halep emiri Rıdvan'ın gönderdiği kuvvetler orduyu günlerce taciz etti. Ağustos başında Merzifon yakınlarında yapılan muharebede Lombard ön safları dağıldı. Gece Raymond ve diğer liderler ordugâhı terk ederek Sinop'a kaçtı; ertesi sabah ordugâha giren Türk kuvvetleri kalanları öldürdü veya esir aldı.
Sonuçlar ve önemi
Merzifon, Haçlı ordularının Anadolu'daki en ağır yenilgilerinden biri oldu. Savaşçı olmayanlar, kadınlar ve din adamları da dahil olmak üzere binlerce kişi esir alındı; ordugâhtaki ağırlıklar ve hazine Türk kuvvetlerinin eline geçti. Hayatta kalan liderler deniz yoluyla Konstantinopolis'e döndü.
Yenilgi, 1097'deki başarının Anadolu'da kalıcı bir Latin geçiş yolu açmadığını gösterdi. Anadolu Selçukluları ve Danişmendliler kısa süreli bir işbirliğiyle büyük bir Batı ordusunu yok edebilmişti.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Olayların en ayrıntılı anlatıcısı Albertus Aquensis'tir; Orderic Vitalis ve Ekkehard von Aura da bilgi verir. Anna Komnene, yenilgiden Lombardların inatçılığını sorumlu tutar ve Raymond'u temize çıkarır. Ordunun büyüklüğü ve kayıplar kaynaklarda on binlerle ifade edilir ve abartılıdır. Muharebenin tam yeri ve tarihi de kesin değildir.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.