1122 – 1124 · Suruç – Harput
Belek'in esir alma seferleri
Artuklu beyi Belek Gazi, Eylül 1122'de Urfa kontu I. Joscelin'i, Nisan 1123'te de Kudüs kralı II. Baudouin'i esir aldı. Harput kalesinde tutulan esirlerin Ermeni yardımıyla giriştiği ayaklanma bastırıldı; kral, Belek'in 1124'teki ölümünden sonra fidyeyle serbest kaldı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
İlgazi'nin yeğeni Belek Gazi, Harput ve çevresinde güçlü bir Artuklu beyliği kurmuştu. Urfa Kontluğu'nun kuzey ve doğu sınırlarında süren akınlar, Frank ve Türk beylerini sürekli bir sınır savaşı içinde tutuyordu.
Olayların seyri
Eylül 1122'de Suruç yakınlarında Belek'in kuvvetleri Urfa kontu I. Joscelin ile kuzeni Galeran'ı esir aldı. Nisan 1123'te Joscelin'i kurtarmak için kuzeye gelen II. Baudouin de Gerger yakınlarında pusuya düştü ve Harput kalesine götürüldü.
Ağustos 1123'te kılık değiştirmiş Ermeni askerler Harput'a sızarak esirleri kurtardı ve kaleyi ele geçirdi. Joscelin yardım getirmek için kaçtı; Baudouin ise kalede kaldı. Belek hızla geri dönerek kaleyi geri aldı, Ermeni ve Frank savunucuların çoğunu öldürdü ve kralı Harran'a nakletti.
Sonuçlar ve önemi
Belek, Mayıs 1124'te Menbiç kuşatması sırasında öldürüldü. Kral, Belek'in halefi Timurtaş ile yapılan anlaşmayla Ağustos 1124'te serbest bırakıldı; fidyenin bir kısmı peşin ödendi ve geri kalanı için küçük kızı Ioveta dahil rehineler verildi.
Kral esirken krallık, Patrik Warmund ve naip Eustache Garnier yönetiminde Venedik'le anlaşarak Sûr'u kuşattı. Bu olaylar, esaretin yüksek rütbeli kişiler için uzun pazarlık süreçlerine dönüştüğünü ve krallığın hükümdarsız da işleyebildiğini gösterir.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Fulcherius Carnotensis, Harput kaçışını ayrıntılı ve kahramanca bir anlatıyla verir; Urfalı Mateos ve Süryani Mihail Ermeni tarafın rolünü vurgular. İbnü'l-Kalânisî ve İbnü'l-Esîr Belek'in başarılarını ve ölümünü aktarır. Fidye miktarı kaynaklarda farklı rakamlarla geçer.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.