1182 – 1183 · Akabe – Yenbu'
Renaud'nun Kızıldeniz seferi
Renaud de Châtillon, 1182–1183 kışında parçalar hâlinde kara yoluyla taşıttığı gemileri Akabe Körfezi'nde denize indirdi. Akıncılar Kızıldeniz kıyısındaki limanlara, ticaret ve hac gemilerine saldırdı; Eyyûbî amirali Hüsâmeddin Lü'lü' komutasındaki donanma seferi durdurdu.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Kerek ve Şevbek senyörü Renaud, Mısır ile Suriye arasındaki kervan yollarının üzerindeki konumundan yararlanarak bölgede baskın düzenliyordu. 1181'de Teyma'ya kadar uzanan bir akın yapmıştı. Kızıldeniz ise Mısır'ın Hint ticaretinin ve Mekke–Medine hac yolunun kalbiydi; Haçlılar bu denize daha önce hiç ulaşmamıştı.
Olayların seyri
Renaud, Kerek'te yaptırdığı gemileri parçalar hâlinde develerle Akabe Körfezi'ne taşıttı. 1182 sonunda gemiler denize indirildi. Bir grup Eyle (Akabe) önündeki adada bulunan Eyyûbî kalesini kuşattı; diğerleri güneye inerek Mısır kıyısındaki Ayzab ve Hicaz kıyısındaki limanlara saldırdı, ticaret gemilerini ve hacı taşıyan gemileri yağmaladı.
Mısır'ı yöneten el-Âdil, amiral Hüsâmeddin Lü'lü' komutasında bir donanma gönderdi. Lü'lü' Şubat 1183'te Eyle'deki kuşatmayı kaldırdı, ardından Hicaz kıyısında karaya çıkan akıncıları el-Havrâ yakınlarında yakaladı. Esirlerin bir kısmı Mekke'de Mina'da, diğerleri Kahire ve İskenderiye'de idam edildi.
Sonuçlar ve önemi
Seferin askerî etkisi sınırlı kaldı, ancak Müslüman dünyasında büyük bir öfke yarattı. Kutsal şehirlere yönelik bir tehdit olarak algılanan sefer, Selâhaddin'in Renaud'yu şahsen cezalandırma yemini etmesine yol açtı. Bu yemin, 1187'de Hıttîn'den sonra Renaud'nun idamıyla yerine getirildi.
Sefer, Haçlı dönemi Kızıldeniz'inde gerçekleşen tek büyük Latin deniz harekâtı olarak dikkat çeker.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Seferin en ayrıntılı tanığı, olaylar sırasında bölgeden geçen gezgin İbn Cübeyr'dir; o, esirlerin idamını da aktarır. İmâdüddin el-İsfahânî ve Ebû Şâme ile Ernoul'e atfedilen Latin anlatı da bilgi verir. Renaud'nun Mekke veya Medine'yi doğrudan hedef alıp almadığı tartışmalıdır; Müslüman kaynaklar bu tehdidi vurgular.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.