Vaka dizini/Selâhaddin ve Üçüncü Sefer

29 Ağustos 1179 · Ürdün nehri / Vadum Iacob

Ya‘kūb Geçidi Kalesi'nin yıkılması

KuşatmaŞehir Fethi

IV. Baudouin'in Ürdün nehri üzerindeki Ya'kub Geçidi'nde Tapınakçılara inşa ettirdiği Chastellet kalesi, Ağustos 1179'da Selâhaddin tarafından kuşatıldı. Lağımlarla çökertilen kale 29–30 Ağustos'ta düştü; savunucular öldürüldü veya esir alındı ve kale yıkıldı.

Safed Kalesi kalıntılarının görünümü
Bağlamsal tasvir·Wikimedia Commons · serbest lisans

ARAŞTIRMA DOSYASI

Olayın tarihsel çözümlemesi

01

Arka plan

Ya'kub Geçidi (Vadum Iacob), Celile Gölü'nün kuzeyinde Dımaşk'tan Akkâ'ya giden ana yolun Ürdün nehrini geçtiği noktaydı. IV. Baudouin, Ekim 1178'de burada güçlü bir kale inşaatını başlattı ve kaleyi Tapınakçılara verdi. Selâhaddin, kalenin Dımaşk'a yönelik bir tehdit oluşturduğunu düşünerek inşaatın durdurulması için yüksek bir para teklif etti; teklif reddedildi.

02

Olayların seyri

Merc-i Uyûn zaferinden sonra Selâhaddin, 24 Ağustos 1179'da kaleyi kuşattı. İç duvarlar henüz tamamlanmamıştı. Selâhaddin'in lağımcıları kuzeydoğu köşesinin altında bir tünel açtı; tünel bir kez söndürülmesine rağmen yeniden yakıldı ve duvarın bir bölümü çöktü.

29–30 Ağustos'ta kale ele geçirildi. Garnizonun büyük kısmı öldürüldü, geri kalanı esir alındı; Tapınakçı kale komutanı kendini ateşe atarak öldü. IV. Baudouin'in Taberiye'de toplanan yardım ordusu kalenin düştüğü haberini aldığında henüz yola çıkmamıştı. Selâhaddin kaleyi yıktırdı.

03

Sonuçlar ve önemi

Kalenin kaybı, krallığın kuzeydoğu sınırını Dımaşk'a karşı güçlendirme çabasını sona erdirdi. Kale, Selâhaddin'in büyük kaleleri hızla alabildiğini gösteren ilk örneklerden biri oldu. Kısa süre sonra taraflar iki yıllık bir ateşkes imzaladı.

Bölgede yapılan kazılar, yanmış katmanlar, ok uçları ve gömülmemiş insan ve at iskeletleriyle kuşatmanın sonuçlarını doğrudan gösterir; bu nedenle olay, yazılı kaynakların arkeolojiyle karşılaştırılabildiği nadir Haçlı kuşatmalarındandır.

04

Kaynaklar ve tartışmalı noktalar

Willermus Tyrensis ve Ernoul kalenin inşasını ve kaybını; İmâdüddin el-İsfahânî ve Ebû Şâme kuşatmayı ayrıntılı anlatır. Ronnie Ellenblum'un yönettiği kazılar kalenin yapı aşamalarını ve kuşatmanın izlerini ortaya koymuştur. Kalenin düştüğü kesin gün kaynaklarda 29 veya 30 Ağustos olarak geçer.

Yöntem notu

Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.