21 Ekim 1096 · Civetot / İznik çevresi
Civetot bozgunu
Halkın Haçlı Seferi'nin Kibotos'tan (Civetot) çıkan ana gücü, 21 Ekim 1096'da İznik yolunda I. Kılıç Arslan'ın Selçuklu kuvvetlerinin pususuna düştü. Ordu dağıtıldı; hayatta kalanların bir kısmı esir alındı, bir kısmını Bizans gemileri kurtardı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Kibotos ordugâhındaki kafileler Eylül 1096'da İznik çevresine yağma akınlarına başladı. Fransızlar şehrin yakınlarındaki köyleri yağmaladıktan sonra, Rainald adlı bir komutanın emrindeki Alman ve İtalyan grup İznik'in ötesindeki Kserigordos kalesini ele geçirdi. Selçuklular kaleyi kuşatıp su kaynağını kesti; sekiz gün sonra teslim olan savunuculardan dinini değiştirmeyi kabul edenler esir olarak doğuya götürüldü, diğerleri öldürüldü.
Olayların seyri
Ordugâha İznik'in Haçlılar tarafından alındığı söylentisi yayıldı; ardından Kserigordos'un düştüğü haberi geldi. Keşiş Pierre o sırada destek istemek için Konstantinopolis'teydi. Gautier Sans-Avoir gibi komutanların beklemeyi önermesine rağmen, ordugâhtaki çoğunluk intikam için yola çıkmaya karar verdi.
21 Ekim sabahı ordugâhtan çıkan kafile, Drakon vadisine doğru dar bir yolda Selçuklu okçularının pususuna düştü. Ön saflar dağılınca geri çekilme bozguna döndü; Selçuklu birlikleri kaçanları ordugâha kadar izledi. Gautier Sans-Avoir dahil birçok komutan öldü. Bir grup kıyıdaki eski bir kalede direndi ve Aleksios'un gönderdiği gemilerle kurtarıldı.
Sonuçlar ve önemi
Civetot, Halkın Haçlı Seferi'nin askerî varlığını sona erdirdi. Kurtulanların bir kısmı Konstantinopolis'te kalarak ertesi yıl prenslerin ordularına katıldı. Kılıç Arslan için bu kolay zafer, Batılı orduları küçümsemesine yol açtı; 1097'de prenslerin ordusu geldiğinde İznik'ten uzakta bulunması bu değerlendirmeyle ilişkilendirilir.
Esirlerin akıbeti, erken dönem Haçlı esaret anlatılarının ilk örneklerindendir: din değiştirenlerin köle ya da asker olarak doğuya gönderildiği, diğerlerinin öldürüldüğü aktarılır.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Albertus Aquensis olayları ayrıntılı anlatır; Anna Komnene ise Haçlıların kemiklerinden bir tepe oluştuğunu yazacak kadar çarpıcı bir tasvir sunar. Ölü ve esir sayıları kaynaklarda büyük ölçüde abartılı ve birbirinden farklıdır. Selçuklu tarafının bakışını veren çağdaş bir kaynak bulunmaması, olayın neredeyse tamamen Latin ve Bizans anlatılarından kurulduğunu gösterir.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.