1–4 Ekim 1098 · Bari
Bari Konsili
Birinci Haçlı Seferi sürerken, Ekim 1098'de Papa II. Urbanus'un başkanlığında Bari'de toplanan konsil, Latin ve Grek kiliseleri arasındaki filioque anlaşmazlığını görüştü. Canterbury başpiskoposu Anselmus Latin görüşünü savundu; Bizans'la dinî yakınlaşma sınırlı kaldı.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Güney İtalya, Norman fethinden sonra Latin yönetimine geçmiş olsa da çok sayıda Grek ritüelli din adamı ve topluluğu barındırıyordu. Urbanus, Bizans'la ilişkileri iyileştirme ve Doğu kilisesini papalık otoritesiyle uzlaştırma hedefini Clermont'tan sonra da sürdürüyordu. Kral II. William ile anlaşmazlığa düşerek İngiltere'den ayrılan Canterbury başpiskoposu Anselmus o sırada İtalya'daydı.
Konsil ve tartışmalar
Konsil Ekim 1098 başında Aziz Nikolaos kilisesinde toplandı. Gündemin merkezinde, Kutsal Ruh'un Baba'dan “ve Oğul'dan” (filioque) çıktığını ifade eden Latin inanç formülüne Grek din adamlarının itirazı vardı. Urbanus'un daveti üzerine Anselmus Latin görüşünü teolojik delillerle savundu; bu konuşma daha sonra Kutsal Ruh'un Çıkışı Üzerine adlı eserine dönüştü.
Konsilde İngiliz kralının kilise üzerindeki baskıları da gündeme geldi; aforoz önerisi Anselmus'un araya girmesiyle ertelendi.
Sonuçlar ve önemi
Bari Konsili yeni bir sefer ilan etmedi ve Bizans'la resmî bir kilise birliği sağlamadı. Ancak Haçlı orduları Antakya'da Bizans'la anlaşmazlık yaşarken, papalığın Doğu kilisesiyle birliği hâlâ teolojik tartışmalar üzerinden aradığını gösterir. Konsil, Haçlı Seferleri'nin Latin–Grek ilişkilerini yakınlaştırmaktan çok, farklılıkları daha görünür kıldığı sürecin erken bir halkasıdır.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Konsil hakkındaki başlıca anlatı, Anselmus'un biyografisini yazan Eadmerus'a aittir; Eadmerus konsile tanık olmuştur ve Anselmus'un rolünü öne çıkarır. Konsilin resmî kararları korunmamıştır. Grek tarafın kimlerden oluştuğu ve tartışmanın Bizans'ta nasıl algılandığı belirsizdir.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.