7 Haziran – 15 Temmuz 1099 · Kudüs
Kudüs'ün ele geçirilmesi
Haçlı ordusu 7 Haziran 1099'da Kudüs önlerine geldi. Bir ay süren kuşatmadan sonra 15 Temmuz'da kuzey surlarından şehre girdi; Fâtımî valisi İftiharüddevle Davud Kulesi'ni teslim ederek çekilirken şehir halkının büyük bölümü öldürüldü.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Fâtımîler, Haçlılar Antakya'yı kuşatırken 1098'de Kudüs'ü Artuklu emirlerinden almıştı ve Haçlılarla Suriye'yi paylaşmayı öneren elçiler bile göndermişti. Haçlı ordusu 1099 baharında kıyı boyunca güneye ilerledi; Trablus ve diğer kıyı emirlikleri yolu açmak için haraç ödedi. Kudüs'ü Fâtımî valisi İftiharüddevle savunuyordu; vali kuyuları zehirletmiş, çevredeki sürüleri şehre almış ve Hristiyan nüfusun bir kısmını şehirden çıkarmıştı.
Olayların seyri
Ordu 7 Haziran'da şehrin önüne geldi; 13 Haziran'da yeterli merdiven olmadan yapılan ilk saldırı başarısız oldu. Susuzluk ve sıcak orduyu zorlarken, Yafa'ya ulaşan Ceneviz gemilerinin malzemesi ve Samiriye'den getirilen kerestelerle kuşatma kuleleri ve mancınıklar yapıldı. Ordunun yalınayak Zeytin Dağı çevresinde dua alayı yapması moral için önemli bir adım olarak anlatılır.
Genel saldırı 13–14 Temmuz gecesi başladı. 15 Temmuz sabahı Godefroy de Bouillon'un kulesi kuzey surlarına yanaştı ve Haçlılar şehre girdi; güneyde Raymond de Saint-Gilles'in birlikleri de surları aştı. İftiharüddevle Davud Kulesi'ni Raymond'a teslim etti ve adamlarıyla birlikte Askalân'a gitmesine izin verildi.
Sonuçlar ve önemi
Şehre girişi geniş çaplı öldürme ve yağma izledi. Latin kaynaklar Tapınak Tepesi'nde (Haram-ı Şerif) kan içinde yürüme tasvirlerini dinî zafer dili içinde verir; İbnü'l-Kalânisî Yahudilerin sinagogda yakıldığını aktarır. Kahire Geniza belgeleri, hayatta kalan Yahudilerin bir kısmının fidye ile kurtarıldığını gösterir.
Kudüs'ün alınması Birinci Haçlı Seferi'nin hedefine ulaştığı an olarak Latin dünyasında büyük yankı yaptı. Müslüman dünyasında ise olay uzun süre siyasî bölünmüşlüğün sonucu olarak hatırlandı ve sonraki cihad çağrılarının temel hatıralarından biri oldu.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Gesta Francorum, Raymond d'Aguilers ve Fulcherius olayları zafer anlatısıyla aktarır; Albertus Aquensis öldürmelerin sonraki günlerde de sürdüğünü yazar. İbnü'l-Esîr'in 70.000 kişilik ölü sayısı, yüz yıldan fazla sonra yazıldığı için çok abartılı kabul edilir. Benjamin Kedar gibi tarihçiler, Latin ve Arapça kaynakların ve Geniza mektuplarının karşılaştırılmasıyla öldürülenlerin binlerle ifade edilebileceğini ama kesin bir rakamın verilemeyeceğini göstermiştir.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.