Vaka dizini/Memlük Tasfiyesi

7 Mayıs – 17 Temmuz 1274 · Lyon

II. Lyon Konsili ve yeni Haçlı seferi tasarısı

KonsilSefer

Papa X. Gregorius'un 1274'te Lyon'da topladığı konsil, Kutsal Topraklar için yeni bir genel sefer planladı ve bunun için altı yıllık bir kilise vergisi kabul etti. Konsilde Bizans ile kilise birliği ilan edildi ve Moğol İlhanlı elçileri kabul edildi; ancak papanın 1276'daki ölümüyle sefer gerçekleşmedi.

II. Lyon Konsili'nin toplandığı Saint-Jean Katedrali
Tarihî mekân·Bautsch / Wikimedia Commons · serbest lisans

ARAŞTIRMA DOSYASI

Olayın tarihsel çözümlemesi

01

Arka plan

X. Gregorius, papa seçildiği sırada Lord Edward ile birlikte Akkâ'da bulunuyordu ve Latin Doğu'nun durumunu yakından biliyordu. Papa, Kutsal Topraklar'ın kurtarılmasını papalığının temel hedefi yaptı ve bu amaçla 1274'te Lyon'da ekümenik bir konsil topladı. Bizans imparatoru VIII. Mikhail ise Anjoulu Charles'ın saldırı tehdidine karşı papalıkla uzlaşmak istiyordu.

02

Konsil ve kararlar

Konsilin Zelus fidei kararı, bütün kilise gelirlerinden altı yıl boyunca onda bir vergi alınmasını, Müslümanlarla stratejik malların ticaretinin yasaklanmasını ve deniz ulaşımı için hazırlık yapılmasını öngördü. Avrupa hükümdarları sefere katılmaya çağrıldı.

6 Temmuz 1274'te Bizans temsilcileri, Latin inanç formülünü ve papanın üstünlüğünü kabul ederek kilise birliğini onayladı. Moğol İlhanlı hükümdarı Abaka'nın gönderdiği elçiler de konsile katıldı ve heyetin bazı üyeleri vaftiz edildi.

03

Sonuçlar ve önemi

X. Gregorius'un Ocak 1276'daki ölümü, planlanan genel seferin örgütlenmesini durdurdu. Toplanan vergilerin bir kısmı başka amaçlarla kullanıldı. Bizans'la ilan edilen kilise birliği ise Bizans halkı ve din adamları tarafından kabul görmedi ve 1282'de VIII. Mikhail'in ölümünden sonra terk edildi.

Konsil, Kutsal Topraklar'ı kurtarmaya yönelik son büyük papalık girişimlerinden biri olarak, Latin Doğu'nun düşüşünden önceki son ciddi planı temsil eder.

04

Kaynaklar ve tartışmalı noktalar

Konsil kararları Tanner'ın derlemesinde yayımlanmıştır. Konsil için Humbert de Romans ve diğer yazarların hazırladığı raporlar, Haçlı hareketinin o dönemki sorunlarını ve eleştirilerini ayrıntılı biçimde ele alır. Georgios Pachymeres, kilise birliğinin Bizans'taki tepkilerini aktarır.

Yöntem notu

Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.