Vaka dizini/Dördüncü–Altıncı Seferler

18 Şubat 1229 · Yafa – Kudüs

Yafa Antlaşması

AntlaşmaDiplomasiŞehir Devri

18 Şubat 1229'da II. Friedrich ile Eyyûbî sultanı el-Melikü'l-Kâmil arasında imzalanan Yafa Antlaşması, Kudüs'ü, Beytüllahim'i ve Nâsıra'yı kıyıya uzanan bir koridorla birlikte on yıllığına Franklara bıraktı. Haram-ı Şerif ise Müslümanların yönetiminde kaldı.

II. Friedrich ile Sultan el-Kâmil'in buluşmasını betimleyen tarihî resim
Olay tasviri·Wikimedia Commons · Kamu malı

ARAŞTIRMA DOSYASI

Olayın tarihsel çözümlemesi

01

Arka plan

Friedrich'in Akkâ'daki ordusu küçüktü ve Latin Doğu'nun kurumları ona destek vermiyordu. El-Kâmil ise kardeşi el-Muazzam'ın ölümünden sonra Dımaşk'ı yeğeni en-Nâsır Dâvûd'dan almakla uğraşıyordu ve Friedrich'le uzun bir savaşa girmek istemiyordu. Bu koşullarda iki hükümdar, elçiler aracılığıyla Kasım 1228'den itibaren müzakere etti.

02

Antlaşmanın şartları

Antlaşma on yıl beş ay kırk günlük bir ateşkes öngördü. Kudüs şehri, Beytüllahim, Nâsıra, Lydda üzerinden Yafa'ya uzanan bir yol ve bazı köyler Franklara bırakıldı. Haram-ı Şerif, yani Kubbetü's-Sahra ve Mescid-i Aksâ, Müslümanların denetiminde kaldı; Müslümanlar burada ibadetlerini serbestçe yapabilecek ve kendi kadılarına sahip olacaktı.

Kaynaklarda ayrıntıları farklı aktarılsa da Kudüs'ün surlarının yeniden inşa edilmemesi gibi şartların da bulunduğu belirtilir. Friedrich ayrıca el-Kâmil'e karşı başka Franklara yardım etmemeyi kabul etti.

03

Sonuçlar ve önemi

Antlaşma, Kudüs'ün 1187'den sonra ilk kez savaş yapılmadan Latinlere geçmesini sağladı. Ancak Latin kilisesi ve askerî tarikatlar antlaşmayı, Haram-ı Şerif'in Müslümanlarda kalması ve şehrin savunmasız bırakılması nedeniyle kabul etmedi. Müslüman dünyasında da el-Kâmil, Kudüs'ü bir Hristiyan hükümdara verdiği için sert eleştirilere uğradı.

Kudüs, 1244'teki Hârezmli saldırısına kadar Latin yönetiminde kaldı; ancak bu dönem boyunca savunmasız, kalabalığı az ve bölgesel çekişmelere açık bir şehir olarak yaşadı.

04

Kaynaklar ve tartışmalı noktalar

Antlaşmanın tam metni korunmamıştır. Friedrich'in İngiltere kralına yazdığı mektup, Kudüs patriği Gerold'un papaya yazdığı eleştirel mektup ve Müslüman tarafta İbn Vâsıl ile Sıbt İbnü'l-Cevzî şartları farklı biçimlerde aktarır. Sur inşası yasağı ve bırakılan toprakların sınırları tartışmalıdır.

Yöntem notu

Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.