12–15 Nisan 1204 · İstanbul
İstanbul'un işgali ve yağmalanması
Dördüncü Haçlı Seferi ordusu ve Venedikliler, 12 Nisan 1204'te ikinci kez saldırarak Konstantinopolis'i ele geçirdi. Üç gün süren yağmada şehrin kiliseleri, sarayları ve evleri talan edildi; çok sayıda sanat eseri ve kutsal emanet Batı'ya götürüldü.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
IV. Aleksios'un Şubat 1204'te öldürülmesinden sonra tahta çıkan V. Aleksios Dukas (Murtzuphlos), Haçlılarla anlaşmayı reddederek şehrin savunmasını güçlendirdi. Erzakı azalan ve ödemelerini alamayan Haçlı ordusu, Mart 1204'te şehri alıp kendi aralarında paylaşmayı öngören bir anlaşma yaptı.
Olayların seyri
9 Nisan'daki ilk saldırı başarısız oldu. 12 Nisan'da Venedik gemilerinin direklerine kurulan köprülerle Haliç kıyısındaki kuleler ele geçirildi ve bir kapı açıldı. V. Aleksios kaçtı ve şehrin savunması çöktü.
13–15 Nisan'da şehir yağmalandı. Kiliseler, manastırlar ve saraylar talan edildi; Ayasofya'nın altar ve süslemeleri parçalandı. Çok sayıda kutsal emanet ve sanat eseri Batı'ya götürüldü; Hipodrom'daki bronz atlar Venedik'teki San Marco Bazilikası'na taşındı. Niketas Khoniates, Haçlıların davranışlarını Müslümanların 1187'de Kudüs'te gösterdiği ölçülülükle karşılaştırarak eleştirdi.
Sonuçlar ve önemi
Şehrin alınması, Bizans İmparatorluğu'nun parçalanmasına ve Konstantinopolis'te bir Latin İmparatorluğu kurulmasına yol açtı. Bizans'ın ardıl devletleri İznik, Epir ve Trabzon'da kuruldu; İznik İmparatorluğu 1261'de şehri geri aldı.
1204 yağması, Latin ve Ortodoks Hristiyanlar arasındaki ayrılığı derinleştiren en önemli olaylardan biri olarak kabul edilir. Papa III. Innocentius başta şehrin alınmasını Rum kilisesinin birliği için bir fırsat olarak görse de yağmanın ayrıntılarını öğrenince Haçlıları sert bir dille eleştirdi.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Niketas Khoniates'in tanıklığı yağmanın en ayrıntılı ve duygusal anlatısıdır. Villehardouin ganimetin büyüklüğünü, Robert de Clari şehrin harikalarını, Gunther von Pairis ise kutsal emanetlerin Batı'ya taşınmasını anlatır. Ölü sayısı ve tahribatın boyutu kesin olarak bilinmemektedir.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.