3–4 Temmuz 1187 · Hıttîn
Hıttîn Muharebesi
Selâhaddin, 3–4 Temmuz 1187'de Taberiye yakınındaki Hıttîn'de Kudüs Krallığı'nın ana ordusunu susuzluk ve yangınla yıprattıktan sonra yok etti. Kral Guy de Lusignan esir alındı, Renaud de Châtillon öldürüldü ve Hakiki Haç ele geçirildi; krallığın savunma gücü tek bir günde çöktü.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Kerek kervan baskınından sonra Selâhaddin, Mısır, Suriye ve Cezire'den büyük bir ordu topladı. Kral Guy de Lusignan da III. Raymond ile uzlaşarak krallığın bütün kuvvetlerini, askerî tarikatları ve kale garnizonlarından alınan askerleri Saffûriye pınarları başında topladı. Hakiki Haç da orduyla birlikteydi.
Olayların seyri
2 Temmuz'da Selâhaddin, III. Raymond'un karısı Eschiva'nın savunduğu Taberiye şehrini aldı ve kale kuşatıldı. Saffûriye'deki savaş meclisinde Raymond, susuz arazide yürümenin tehlikesine işaret ederek beklemeyi önerdi. Ancak Tapınakçı üstat Gérard de Ridefort ve Renaud'nun baskısıyla Guy, 3 Temmuz sabahı Taberiye'ye yürüme kararı aldı.
Ordu gün boyunca sıcak ve susuz arazide Selâhaddin'in okçularının sürekli saldırılarıyla ilerledi. Geceyi suyu olmayan bir platoda geçirmek zorunda kaldı; Müslüman kuvvetler kuru otları ateşe vererek dumanla orduyu daha da bunalttı. 4 Temmuz'da ordu Hıttîn'in iki tepesi (Boynuzlar) çevresinde kuşatıldı. III. Raymond ve İbelinli Balian bir yarma hareketiyle kurtuldu; kral ve kalan kuvvetler kraliyet çadırının çevresinde son direnişi gösterdi ve teslim oldu.
Sonuçlar ve önemi
Selâhaddin, Kral Guy'a soğuk su ikram etti, ancak Renaud'ya ateşkesi bozduğu için bizzat kılıç vurarak öldürttü. Esir alınan yaklaşık iki yüz Tapınakçı ve Hospitalier şövalyesi, Selâhaddin'in emriyle sufiler ve âlimler tarafından idam edildi. Sıradan askerlerin çoğu köle olarak satıldı. Hakiki Haç Dımaşk'a götürüldü ve bir daha geri verilmedi.
Krallık, kale ve şehirlerini savunacak askerleri büyük ölçüde kaybetmişti. Sonraki üç ayda Akkâ, Nablus, Yafa, Sayda, Beyrut ve Askalân Selâhaddin'e teslim oldu; Ekim'de Kudüs de anlaşmayla alındı. Hıttîn, Üçüncü Haçlı Seferi'ni doğuran olay oldu.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Muharebenin anlatısı İmâdüddin el-İsfahânî, Bahâeddin İbn Şeddâd ve İbnü'l-Esîr'in eserlerinde, Latin tarafta ise Ernoul'e atfedilen anlatıda, Libellus de expugnatione Terrae Sanctae'de ve sonradan yazılan mektuplarda yer alır. Guy'ın yürüyüş kararının kimin baskısıyla alındığına dair anlatı Ibelin yanlısı kaynaklardan gelir. Ordu büyüklükleri ve kayıplar konusunda kesin rakamlar yoktur; tarihçilerin çoğu Frank ordusunu yaklaşık 20.000 kişi olarak tahmin eder.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.