11 Temmuz – 23 Ağustos 1244 · Kudüs
Kudüs'ün Hârezmliler tarafından alınması
Mısır sultanı es-Sâlih Eyyûb'un davetiyle Suriye'ye gelen Hârezmli kuvvetler, Temmuz 1244'te Kudüs'e girdi. Şehrin kalesi 23 Ağustos'ta teslim oldu; şehirden ayrılan Hristiyan halkın büyük kısmı yolda öldürüldü ve Kutsal Kabir Kilisesi yağmalandı. Kudüs bu tarihten sonra bir daha Latin yönetimine geçmedi.
ARAŞTIRMA DOSYASI
Olayın tarihsel çözümlemesi
Arka plan
Moğolların önünden kaçan Hârezmşah ordusunun kalıntıları, 1230'larda Cezire ve kuzey Suriye'de paralı asker olarak dolaşıyordu. Mısır sultanı es-Sâlih Eyyûb, Dımaşk'taki amcası es-Sâlih İsmâil ve onun Frank müttefiklerine karşı bu kuvvetleri yardıma çağırdı. 1243'te Franklar, Dımaşk ve Kerek ile ittifak yapmış ve karşılığında Haram-ı Şerif'in denetimini de almıştı.
Olayların seyri
Hârezmli süvariler 1244 yazında Dımaşk topraklarını geçerek güneye indi ve 11 Temmuz'da surları zayıf olan Kudüs'e girdi. Halk ve garnizon kaleye sığındı. Franklardan yardım gelmeyince savunucular 23 Ağustos'ta teslim oldu ve şehirden çıkışlarına izin verildi.
Ancak Yafa'ya doğru ilerleyen kafile, Hârezmli kuvvetlerin ve yerel çetelerin saldırısına uğradı; kaynaklara göre binlerce kişiden yalnızca birkaç yüzü kurtuldu. Kutsal Kabir Kilisesi yağmalandı ve Kudüs krallarının mezarları tahrip edildi.
Sonuçlar ve önemi
Kudüs, 1229'dan beri sürdürülen kırılgan Latin yönetiminin sona ermesiyle kesin olarak Müslümanların eline geçti; 1917'ye kadar Hristiyan bir devletin yönetimine girmedi. Birkaç ay sonra Hârezmliler ve Mısır ordusu La Forbie'de Frank–Suriye ittifakını yendi.
Kudüs'ün kaybı ve La Forbie yenilgisi, Fransa kralı IX. Louis'nin haç almasına ve 1245'te Lyon Konsili'nde yeni bir sefer ilan edilmesine yol açtı.
Kaynaklar ve tartışmalı noktalar
Kudüs patriği ve Akkâ'daki din adamlarının Batı'ya yazdığı mektuplar ile Matthew Paris olayları ayrıntılı ve büyük bir dehşetle anlatır. Müslüman kaynaklardan İbn Vâsıl ve Sıbt İbnü'l-Cevzî, Hârezmlilerin davranışlarını ve es-Sâlih Eyyûb'un siyasetini aktarır. Öldürülenlerin sayısı kaynaklarda farklı ve büyük olasılıkla abartılıdır.
Bu dosyadaki tarih, yer ve sayılar başlıca anlatı kaynakları ile modern araştırmalar karşılaştırılarak verilmiştir. Kaynaklar arasında ayrışan bilgiler metinde ayrıca belirtilmiştir; tez veya yayın için ilgili neşir ve sayfa numarasına başvurulmalıdır.