ö. 1257 · İlk Memlük sultanı (1250–1257)
İzzeddin Aybek
es-Sâlih Eyyûb'un memlüklerinden; 1250'de Şecerüddür ile evlenerek Mısır'ın ilk Memlük sultanı oldu ve 1257'de sarayda öldürüldü.
BİYOGRAFİK DOSYA
Yaşamı ve tarihsel rolü
Hayatı ve siyasî çevresi
Aybek, Türk kökenli bir memlük olarak Eyyûbî sultanı es-Sâlih Eyyûb'un hizmetine girdi ve çeşnigîr (sofra hizmetlerinin başı) olarak yükseldi. Bahrî Memlükler arasında daha ılımlı bir konumda bulunuyordu.
Haçlı Seferleri dönemindeki rolü
1250'de IX. Louis'nin Mansûre'de yenilmesinin ve Turanşah'ın öldürülmesinin ardından Mısır'ın yönetimini kısa bir süre Şecerüddür üstlendi. Bir kadının sultanlığına yönelik tepkiler üzerine Şecerüddür, Aybek ile evlendi ve Aybek el-Melikü'l-Muiz unvanıyla sultan oldu. Aybek, Suriye'deki Eyyûbî hükümdarlarının Mısır'ı geri alma girişimlerine karşı mücadele etti.
Tarihsel önemi ve kaynak problemi
Aybek, 1254'te Bahrî Memlüklerin lideri Aktay'ı öldürterek iktidarını sağlamlaştırdı. 1257'de başka bir evlilik planı yapması üzerine Şecerüddür'ün emriyle hamamda öldürüldü. Saltanatı, 1517'ye kadar sürecek Memlük devletinin başlangıcı kabul edilir; İbn Vâsıl ve Makrîzî temel kaynaklardır.
Biyografik bilgiler sayfada gösterilen kaynaklar ve bağlantılı olay dosyalarıyla ilişkilendirilmiştir. Tartışmalı tarihler yaklaşık olarak bırakılmış, eksik bilgiler tahminle tamamlanmamış ve geç dönem edebî ya da görsel tasvirleri çağdaş portre kabul edilmemiştir.